Η ποντιακή κοινότητα αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας. Μέσα από την εξερεύνηση της ιστορίας, των εθίμων, της γλώσσας και της μουσικής των Ποντίων, οι μαθητές/τριες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν ένα κομμάτι της τοπικής ιστορίας που συνδέεται άμεσα με τις προσφυγικές ρίζες, τη μετανάστευση, την ενσωμάτωση και τη διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας. Ο σχεδιασμός της συγκεκριμένης δράσης αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα που μπορεί να εφαρμοστεί με κατάλληλες προσαρμογές σε κάθε Δήμο (π.χ. Ελληνικού-Αργυρούπολης, Καλλιθέας, Ταύρου, Νέας Σμύρνης, Αγίου Δημητρίου, Παλαιού Φαλήρου κ. ά.) στον οποίο δραστηριοποιείται ποντιακός ελληνισμός.
Οι μαθητές/τριες θα ερευνήσουν την ιστορία του ποντιακού ελληνισμού μέσα από την επεξεργασία πηγών (πρωτογενών και δευτερογενών ιστορικών πηγών – γραπτών, ηχητικών, προφορικών, οπτικών, υλικών καταλοίπων), συνεντεύξεις με μέλη της κοινότητας (προφορική ιστορία), επίσκεψη σε πολιτιστικό σύλλογο Ποντίων ή Μουσείο, αναζήτηση του αρχικού συνοικισμού εγκατάστασης των προσφύγων, συμμετοχή σε βιωματικά εργαστήρια παραδοσιακής μουσικής και χορού, καθώς και δημιουργία τελικής παρουσίασης ή έκθεσης. Το έργο θα ολοκληρωθεί με αναστοχασμό και διάχυση των αποτελεσμάτων στην ευρύτερη σχολική και τοπική κοινότητα. Η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί παράδειγμα ως προς τη δομή και τη μεθοδολογία και όχι ως προς το περιεχόμενο, καθώς η επιλογή του θέματος τοπικής ιστορίας είναι στην ευχέρεια του/της εκπαιδευτικού και των μαθητών/τριών.
Δημιουργοί : Σύμβουλοι Εκπαίδευσης της Δ’ ΔΙ.Δ.Ε. Αθήνας, Αικ. Αραμπατζή, Αλ. Δημακοπούλου, Ν. Λινάρδο, Μ. Μιχάλη.
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας των Α’, Β’ και Γ’ τάξεων Γυμνασίου (ΦΕΚ 217/Β΄/19-01-2023)
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Ιστορίας και Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Ιστορίας (ΦΕΚ 303 /Β΄/13-03-2003)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΥΑ υπ. αριθμ. 130372/ΓΔ4 (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
αναπτύξουν ιστορική συνείδηση και να καλλιεργήσουν κριτική ιστορική σκέψη,
εντοπίζουν, επιλέγουν, αξιολογούν, επεξεργάζονται και αξιοποιούν τις κατάλληλες πηγές πληροφόρησης, καθώς και να συλλέγουν και να αξιοποιούν προφορικές μαρτυρίες,
περιγράφουν τις συνθήκες και τις αιτίες των προσφυγικών ρευμάτων των Ποντίων,
αναπτύξουν ενσυναίσθηση για τους πρόσφυγες,
εκτιμήσουν τη συμβολή των Ποντίων στην πολιτισμική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της τοπικής κοινότητας,
δημιουργήσουν συνδέσεις με την τοπική κοινότητα και να συμμετάσχουν ενεργά στην πολιτιστική της ζωή,
συσχετίσουν την Τοπική Ιστορία με τη Γενική Ιστορία δρώντας ως ενεργοί πολίτες.
Αφόρμηση μπορεί να αποτελέσει η μαρτυρία Ποντίου/ας, μέσα από αυθεντικό λόγο στην ποντιακή διάλεκτο ή/και ένα παραδοσιακό τραγούδι.
Καταιγισμός ιδεών:
Τι γνωρίζετε για τους Ποντίους;
Τι γνωρίζετε για την καταγωγή -προέλευση των Ποντίων του Δήμου στον οποίο ανήκετε (πόλη προέλευσης);
Τι θα θέλατε να μάθετε για τον Πόντο και την ιστορία του;
Τι σημαίνει «πολιτιστική κληρονομιά»;
Τι σημαίνει «ταυτότητα»;
Ποια είναι η σχέση της γλώσσας με την ταυτότητα;
Πραγματοποίηση συνεντεύξεων με μέλη της ποντιακής κοινότητας ή/και πρόσκλησή τους στο σχολείο. Επεξεργασία ιστορικών πηγών (πρωτογενείς και δευτερογενείς ιστορικές πηγές – γραπτές, ηχητικές, προφορικές, οπτικές, υλικά κατάλοιπα). Παρουσίαση της ποντιακής κουζίνας με συνταγές Ποντίων της περιοχής.
Εισαγωγή στο ιστορικό πλαίσιο του Πόντου, της Γενοκτονίας των Ποντίων και της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Συγκρότηση ομάδων εργασίας και καθορισμός επιμέρους θεματικών, π.χ. η γενοκτονία: ιστορικά γεγονότα, μαρτυρίες, γλώσσα, επαγγέλματα –οικονομία, μουσική-χοροί, μαγειρική, ενδυμασία-έθιμα, η προσφυγική εμπειρία, ο ρόλος των πολιτιστικών συλλόγων.
Συλλογή, μελέτη, επεξεργασία πηγών και δημιουργία ερωτηματολογίων για συνεντεύξεις.
Επισκέψεις σε Συλλόγους Ποντίων, σχετικό Μουσείο της περιοχής, μνημεία.
Δημιουργία οπτικοακουστικού υλικού (π.χ. βίντεο με μαρτυρίες, ηχογράφηση ποντιακής μουσικής, παρουσίαση παραδοσιακών φορεσιών, παρουσίαση χορών σε συνεργασία με τους/τις εκπαιδευτικούς της Φυσικής Αγωγής ή χορευτικούς συλλόγους).
Δημιουργία ψηφιακού μουσείου. Το ψηφιακό μουσείο μπορεί να περιλαμβάνει:
α) ψηφιακά εκθέματα (φορεσιές, μουσικά όργανα και άλλα αντικείμενα πολιτιστικής κληρονομιάς).
β) Αποσπάσματα αφηγήσεων από απογόνους Ποντίων με δημιουργία podcast για την παρουσίαση των εργασιών και των προφορικών μαρτυριών.
γ) Χρονογραμμή με τα σημαντικότερα γεγονότα της ιστορίας του Πόντου.
δ) Βίντεο με ποντιακούς χορούς και τραγούδια που αναδεικνύουν τη μουσικοχορευτική παράδοση του Ποντιακού Ελληνισμού.
Δημιουργία ψηφιακού παιχνιδιού με ερωτήσεις για την ιστορία και τον πολιτισμό των Ποντίων.
Δημιουργία αφίσας/πρόσκλησης για εκδήλωση ή παρουσίαση των εργασιών των μαθητών/τριών.
Παρουσίαση σε σχολική γιορτή ή εκδήλωση για την Γενοκτονία των Ποντίων (19 Μαΐου).
Ανάρτηση των μαθητικών εργασιών στην ιστοσελίδα του σχολείου ή των τοπικών ΜΜΕ με προβολή σύντομου βίντεο ή ντοκιμαντέρ που δημιουργήθηκε από τους/τις μαθητές/τριες.
Συζήτηση με τους/τις μαθητές/τριες για το τι αποκόμισαν, τι ένιωσαν και πώς συνδέθηκαν με την τοπική κοινότητα.
Σύνταξη αναστοχαστικού κειμένου ή προσωπικής έκφρασης από κάθε μαθητή/τρια.
