Το πρόγραμμα αφορά την εκπαιδευτική διερεύνηση ενός παλιού εργοστασίου της περιοχής, με στόχο να ευαισθητοποιήσει τους μαθητές/τριες για την ιστορική και κοινωνική του αξία, να ενισχύσει τις ερευνητικές και δημιουργικές τους δεξιότητες και να τους εμπλέξει σε διαδικασίες αναστοχασμού, συνεργασίας και πρότασης δημιουργικών λύσεων για την επαναξιοποίηση του χώρου.
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας στις Γ’, Δ’, Ε’ και Στ’ τάξεις του Δημοτικού Σχολείου (ΦΕΚ, Τεύχος Β’, 1963/2021)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις Δημοτικού Σχολείου (Β΄ 507) 10545/Δ1/2023 Υ.Α.
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
συλλέγουν και καταγράφουν πληροφορίες για το εργοστάσιο (έτος ίδρυσης, χρήση, δημιουργός, λειτουργία), για πρόσωπα που συνδέονται με αυτό (εργάτες, κατοίκους κ.λπ.), για την υπάρχουσα κατάσταση του εργοστασίου,
παρατηρούν και να περιγράφουν με ακρίβεια τη σημερινή κατάσταση του εργοστασίου,
αναγνωρίσουν τη σημασία του εργοστασίου για τους ανθρώπους της περιοχής,
διατυπώνουν απλές και δημιουργικές προτάσεις για την αξιοποίησή του,
συνεργάζονται σε ομάδες με διαφορετικούς ρόλους,
εκφράζονται μέσα από δημιουργικά μέσα (γραφή, ζωγραφική, παρουσίαση).
Με σκοπό να κινητοποιηθούν οι προσωπικές εμπειρίες, οι εικόνες και οι πρώτες γνώσεις των μαθητών/τριών για το εργοστάσιο και να διατυπώσουν ερωτήματα που θα διαμορφώσουν τα ερευνητικά πεδία γίνεται συζήτηση με ερωτήσεις όπως:
Τι γνωρίζετε για αυτό το εργοστάσιο;
Έχετε περάσει ποτέ από εκεί;
Πώς σας φαίνεται σήμερα;
Σας αρέσει; Γιατί ναι ή γιατί όχι; Ξέρετε τι έφτιαχναν μέσα σε αυτό; Ποιοι δούλευαν εκεί;
Αν το εργοστάσιο είχε φωνή, τι πιστεύετε ότι θα μας έλεγε;
Πιστεύετε ότι είναι σημαντικό για την ιστορία της πόλης μας;
Αν ερχόταν κάποιος από άλλη πόλη, τι θα του λέγατε για αυτό το εργοστάσιο;
Ο/Η εκπαιδευτικός παρουσιάζει παλιές και σύγχρονες φωτογραφίες του εργοστασίου (π.χ. όταν λειτουργούσε και όπως είναι σήμερα). Οι μαθητές/τριες , σε μικρές ομάδες παρατηρούν προσεκτικά τις φωτογραφίες και καταγράφουν σε φύλλο εργασίας: ποια στοιχεία έχουν αλλάξει, τι έχει μείνει ίδιο, αν υπάρχουν σημάδια εγκατάλειψης ή φροντίδας, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που συγκέντρωσαν από τη μελέτη πεδίου.
Στη συνέχεια συζητούν στην ολομέλεια για το τι θα ήθελαν να μάθουν και τι δράση θα αναλάβουν.
Οι μαθητές χωρίζονται σε θεματικές ομάδες και αναλαμβάνουν ρόλους:
Ομάδα Ιστορικοί: Μαθαίνουν πότε και γιατί χτίστηκε το εργοστάσιο, πώς λειτουργούσαν οι μηχανές παλιά, με ηλεκτρισμό, χειροκίνητα, με νερό; Ψάχνουν πληροφορίες με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού ή της βιβλιοθήκης, του διαδικτύου. Συλλέγουν εικόνες και σχετικές πληροφορίες.
Ομάδα Παρατηρητές: Επισκέπτονται τον χώρο του εργοστασίου τον παρατηρούν και σημειώνουν αν είναι καθαρός, αν χρησιμοποιείται ή όχι, αν είναι ασφαλής, αν έχει μηχανές. Συμπληρώνουν το φύλλο των παρατηρήσεων τους και φωτογραφίζουν ή ζωγραφίζουν το εργοστάσιο και τον γύρω χώρο.
Ομάδα Μηχανικοί: Κατασκευάζουν ένα απλό μηχανικό σύστημα που να μιμείται τις παλιές μεθόδους κίνησης. Αν το εργοστάσιο κινούνταν με νερό μπορούν να κατασκευάσουν μια τουρμπίνα που κινείται με νερό ή μια φτερωτή νερόμυλου.
Ομάδα Ρεπόρτερ: Παίρνουν απλές συνεντεύξεις από παππούδες/γιαγιάδες, γείτονες. Ρωτούν: «Δουλέψατε ή ξέρετε κάποιον που δούλεψε στο εργοστάσιο;», «Τι θυμάστε από το εργοστάσιο;».
Ομάδα Δημιουργοί: Φαντάζονται πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το εργοστάσιο σήμερα. Δημιουργούν μια τοιχογραφία σε χαρτί του μέτρου με θέμα: «Τι θέλω να γίνει αυτό το εργοστάσιο». Καταγράφουν και σχεδιάζουν τις ιδέες (πολιτιστικό κέντρο, μουσείο, παιδικό πάρκο, πάρκο ανακαλύψεων και φαντασίας).
Η κάθε ομάδα συγκεντρώνει το υλικό της. Οι μαθητές και οι μαθήτριες παρουσιάζουν τον χάρτη-ιστορία του εργοστασίου (με εικόνες, ημερομηνίες, γεγονότα). Ετοιμάζουν ένα κείμενο που περιγράφει τη σημερινή εικόνα του εργοστασίου. Ετοιμάζουν προτάσεις για αξιοποίηση του χώρου, σε απλή μορφή (σκίτσο, κολλάζ, γράμμα προς τον Δήμαρχο).
Σχεδιάζουν ένα QR code με τις βασικές πληροφορίες που συνέλεξαν, ώστε να τοποθετηθεί σε σημείο έξω από το εργοστάσιο (η ιστορία του εργοστασίου, τα προϊόντα που παρήγαγε, ο τρόπος που κινούνταν οι μηχανές με τη βοήθεια εκπαιδευτικού/γονέα/φορέα). Η παρέμβαση τους/τις δίνει την εμπειρία ότι μπορούν να συμβάλλουν στο να αλλάξει κάτι στον τόπο τους, ενισχύοντας την έννοια του ενεργού πολίτη. Επίσης, μπορεί να δημιουργηθεί ένα podcast που θα περιγράφονται τα αποτελέσματα της εργασίας κάθε ομάδας συμπεριλαμβανομένων και των εντυπώσεων των μαθητών/τριών από τη δράση αυτή.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες οργανώνουν μια δημόσια Εκδήλωση στο σχολείο ή στον χώρο του εργοστασίου (αν είναι ασφαλές το περιβάλλον).
Οι Ιστορικοί παρουσιάζουν τις ιστορικές πληροφορίες και σχετικές εικόνες.
Οι Παρατηρητές παρουσιάζουν την τωρινή κατάσταση του εργοστασίου με ένα κείμενο και φωτογραφίες ή ζωγραφιές .
Οι Μηχανικοί παρουσιάζουν τις μακέτες ή τις κατασκευές που δημιούργησαν.
Οι Ρεπόρτερ -Δημοσιογράφοι παρουσιάζουν αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις που πήραν.
Οι Δημιουργοί παρουσιάζουν τις ιδέες τους για την αξιοποίηση του εργοστασίου.
Η παρουσία εκπροσώπων τοπικής κοινωνίας είναι σημαντική γι’ αυτό και προσκαλούνται εκπρόσωποι Δήμου ή Πολιτιστικών Φορέων, γονείς και κάτοικοι της περιοχής, οι άλλες τάξεις του σχολείου.
Η ψηφιακή διάχυση μπορεί να γίνει μέσω της ιστοσελίδας του σχολείου, όπου δημοσιεύονται κείμενα και σκέψεις, φωτογραφίες, βίντεο ή ηχογραφημένες αφηγήσεις, οι προτάσεις των μαθητών/τριών για το μέλλον του εργοστασίου.
Σε κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης, καλούνται όλοι και όλες να σκεφτούν τι καινούριο έμαθαν, τι τους εντυπωσίασε ή τους προβλημάτισε, πώς ένιωσαν σε σχέση με το εργοστάσιο και τον ρόλο τους στη δράση, πώς βλέπουν πλέον αυτόν τον χώρο στην πόλη τους. Πιθανές καθοδηγητικές ερωτήσεις θα μπορούσαν να είναι: «Τι έμαθες για το εργοστάσιο που δεν ήξερες πριν;», «Υπήρξε κάτι που σε δυσκόλεψε ή σε ξάφνιασε;», «Πώς συνεργαστήκατε στην ομάδα σου;», «Τι νιώθεις τώρα όταν περνάς έξω από το εργοστάσιο;».
Σε ατομικό επίπεδο, κάθε μαθητής/τρια επιλέγει έναν τρόπο να εκφράσει τη σχέση που ανέπτυξε με τον χώρο γράφοντας μια σύντομη σκέψη ή φράση. Οι ατομικές δημιουργίες αναρτώνται σε έναν τοίχο στην τάξη ή στο σχολείο, που τιτλοφορείται «Το εργοστάσιο όπως το είδαμε, το μάθαμε και το νιώσαμε». Ο τοίχος μπορεί να περιλαμβάνει λέξεις-κλειδιά από τις συζητήσεις, τις σκέψεις-ατάκες, ζωγραφιές και συμβολικά έργα και τη σύνδεση της μνήμης με τη φαντασία και το μέλλον. Ο τοίχος αυτός μπορεί να παραμείνει ανοιχτός και να εμπλουτίζεται στο μέλλον από άλλες τάξεις ή δράσεις.
