Η δράση αποσκοπεί στην ανάδειξη της μεταμόρφωσης του τόπου των μαθητών/τριών μέσα στον χρόνο, αξιοποιώντας παλιές και σύγχρονες φωτογραφίες της Φλώρινας. Μέσα από δραστηριότητες ιστορικής διερεύνησης και φωτογραφικής αποτύπωσης, οι μαθητές/τριες παρατηρούν και συγκρίνουν το παρελθόν και το παρόν του τόπου τους, κατανοώντας τις κοινωνικές, πολιτιστικές και πολεοδομικές αλλαγές.
Οι μαθητές/τριες συλλέγουν, ψηφιοποιούν και αναλύουν φωτογραφικό υλικό (παλαιό και σύγχρονο), επισκέπτονται σημεία ιστορικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος της πόλης, πραγματοποιούν συνεντεύξεις με κατοίκους και δημιουργούν ψηφιακές αφηγήσεις με χρήση εφαρμογών πολυμέσων.
Στόχος είναι να ενισχύσουν τη σύνδεσή τους με την τοπική ιστορία και ταυτότητα, να αναπτύξουν κριτική σκέψη και δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού, καθώς και να αντιληφθούν τη σημασία της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η δράση συμβάλλει στην καλλιέργεια της ιστορικής ενσυναίσθησης και της πολιτειότητας, προάγει τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα, και ενισχύει την περιβαλλοντική και πολιτιστική συνείδηση των παιδιών μέσα από τη βιωματική προσέγγιση.
Η δράση εφαρμόζεται σε τάξεις του Γυμνασίου, ενσωματώνεται στο μάθημα της Ιστορίας και συνδέεται με τα μαθήματα της Πληροφορικής, Τεχνολογίας και Εικαστικών, καθώς και με τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων στην ενότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς και της τοπικής ταυτότητας.
Εκπονήτρια Σχεδίου τοπικής ιστορίας ΔΔΕ Φλώρινας : Μπούτσκου Λεμονιά – Τακτική Επόπτρια Ποιότητας της Εκπαίδευσης της ΔΔΕ Φλώρινας
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Ιστορίας και Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Ιστορίας (ΦΕΚ 303 /Β΄/13-03-2003).
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΥΑ υπ. αριθμ. 130372/ΓΔ4 (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
αναλαμβάνουν ρόλους στην οργάνωση και υλοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων με επίκεντρο την τοπική ιστορία,
συλλέγουν, να αναλύουν και να ερμηνεύουν ιστορικά και φωτογραφικά τεκμήρια που σχετίζονται με τον τόπο τους,
δημιουργούν φωτογραφικές και ψηφιακές συνθέσεις που παρουσιάζουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους,
συσχετίζουν πληροφορίες, να εντοπίζουν αιτίες και να συνθέτουν αφηγήσεις με τεκμηριωμένο τρόπο,
δημιουργούν συνεργατικά σε ομάδες, αξιοποιώντας τις διαφορετικές οπτικές των μελών τους,
καταλήγουν σε συμπεράσματα και να τα παρουσιάζουν με τρόπο δημιουργικό και πολιτισμικά ευαίσθητο,
ενισχύουν την πολιτιστική τους ταυτότητα, διακρίνοντας στοιχεία συνέχειας και αλλαγής στον χρόνο.
Καταιγισμός ιδεών αξιοποιώντας παρουσίαση ενδεικτικών φωτογραφιών από το παρελθόν (κατεστραμμένα κτίρια, λαϊκές αγορές, παραδοσιακές ενδυμασίες κ.ά.):
Τι γνωρίζουν οι μαθητές και μαθήτριες για τον τόπο τους στο παρελθόν;
Ποιες αλλαγές έχουν παρατηρήσει;
Συζήτηση με σκοπό την επιλογή του γενικού θέματος της δράσης μέσα από συλλογική διαβούλευση (π.χ. η ζωή στην κοινότητα, τα κτίρια και η αρχιτεκτονική, οι τοπικές γιορτές). Εντοπισμός πιθανών αναγκών, προκλήσεων ή δυνατοτήτων παρέμβασης (π.χ. διατήρηση τοπικής μνήμης, δημιουργία έκθεσης, αφίσα ή ιστοσελίδας). Συμπλήρωση ατομικά ή/και ομαδικά πίνακα με στήλες: Τι γνωρίζουμε και τι θέλουμε να μάθουμε. Διαμόρφωση ομάδων με βάση τα ενδιαφέροντα.
Πρώτη επαφή με πηγές:
-ψηφιακά αρχεία βιβλιοθηκών (π.χ. Αρχείο ΕΡΤ, Europeana),
-τοπικά αρχεία,
-οικογενειακές συλλογές.
Σχολιασμός φωτογραφιών στην τάξη: Τι βλέπουμε; Τι μας κάνει εντύπωση;
Εργαλείο Καταγραφής: Φύλλο Ανάλυσης Φωτογραφίας. Τίτλος/Πηγή φωτογραφίας. Τι βλέπω; Ποια χρονική περίοδο αφορά; Τι ερωτήματα μου γεννά; Ποια σχέση έχει με το θέμα μας; Ποια αλλαγή εντοπίζω σε σχέση με σήμερα;
Επιτόπια έρευνα σε κεντρικά σημεία τοπικού ενδιαφέροντος(π.χ. παραδοσιακά σπίτια, μνημεία, παλιό σχολείο, πλατεία, εκκλησίες, εγκαταλελειμμένα κτίρια κ.ά.).
Κάθε ομάδα επισκέπτεται 2-3 σημεία, καταγράφει πληροφορίες στο φύλλο πεδίου. Φωτογράφηση με στόχο την αισθητική σύγκριση και τεκμηρίωση της αλλοίωσης/συνέχειας. Προαιρετική βιντεοσκόπηση ή ηχητική καταγραφή. Αναμενόμενο Παραδοτέο: Συλλογή αρχείου (φωτογραφίες, σύντομες περιγραφές, μαρτυρίες).
Ομαδοποίηση με βάση ενδιαφέροντα ή δεξιότητες.
Ανάθεση ρόλων:
Ιστορικοί ερευνητές (αναζήτηση πληροφοριών, τεκμηρίωση).
Φωτογράφοι (τεχνική λήψης/αρχείου).
Αφηγητές/συνεντευκτές (προφορική ιστορία).
Χαρτογράφοι (σημεία ενδιαφέροντος).
Συλλογικός σχεδιασμός με καταιγισμό ιδεών για το αντικείμενο της δράσης (π.χ. παραμέληση ιστορικού χώρου – λύση: καθαρισμός και πινακίδα ενημέρωσης).
Παρουσίαση βασικών αρχών φωτογραφίας: κάδρο, φως, γωνία, σύνθεση.
Παρουσίαση οδηγού για σωστή συνέντευξη (π.χ. ερωτήσεις ανοικτού τύπου, ευγένεια, ηχογράφηση με συναίνεση).
Επιλογή σημείων ενδιαφέροντος με χρήση Google Maps, τοπικών πηγών, προσωπικής εμπειρίας.
Διαμόρφωση σχεδίου συνέντευξης (ερωτήσεις και στόχοι).
Σχεδιασμός και επικοινωνία με φορείς (π.χ. Δήμος, Πολιτιστικός Σύλλογος, Βιβλιοθήκη, Κοινότητα, ΚΑΠΗ, κ.ά.).
Διατύπωση σχεδίων επικοινωνίας (email, επιστολή, τηλεφωνική επικοινωνία).
Σύνταξη πρώτων μηνυμάτων/αιτημάτων για ραντεβού ή λήψη υλικού.
Κάθε ομάδα παρουσιάζει το πλάνο της (στόχος, εργαλεία, ρόλοι, δυσκολίες, εναλλακτικές). Δημιουργία κοινού Πίνακα Σχεδιασμού με στόχους, βήματα δράσης, χρονοδιάγραμμα, ρίσκα. Επικύρωση από όλη την τάξη και ενσωμάτωση σχολίων. Εξαγωγή τελικού Πλάνου Δράσης.
Αντικείμενο της υλοποίησης: Ψηφιακή συλλογή φωτογραφιών με τίτλους και σχόλια. Δημιουργία Αφηγήσεων με βάση τα δεδομένα.
Ψηφιακή επεξεργασία φωτογραφιών και οργάνωσή τους σε φακέλους ανά ομάδα και σημείο. Εφαρμογή βασικής επεξεργασίας (φωτεινότητα, περικοπή, τίτλος). Ενσωμάτωση παλαιών εικόνων (από αρχεία, συγγενείς, κοινότητα) για σύγκριση.
Σύνθεση μικρών ιστοριών/ντοκουμέντων (π.χ. “Η ιστορία του πέτρινου σχολείου”). Σύνδεση παλαιών και νέων εικόνων με λεζάντες και σύντομα ιστορικά σχόλια. Χρήση αφηγήσεων από παππούδες/γιαγιάδες ή συνεντεύξεις με ντόπιους. Χρήση εργαλείων (π.χ. PowerPoint, Canva, Padlet, Word). Προσθήκη διαδρομών πεζοπορίας ή ιστορικών μονοπατιών.
Αναμενόμενο Παραδοτέο: παρουσίαση/αφήγηση ανά ομάδα με ιστορικά και φωτογραφικά στοιχεία. Εσωτερική παρουσίαση και σχολιασμός. Τοποθεσία: Τάξη. Δραστηριότητες:-Παρουσίαση κάθε ομάδας (5-7 λεπτά), προβολή εικόνων και σχολιασμός. Συζήτηση για το τι έμαθαν, τι τους εντυπωσίασε, τι θα άλλαζαν. Αξιολόγηση με φύλλο αναστοχασμού (ατομικό και ομαδικό). Αναμενόμενο Παραδοτέο: Φύλλα αναστοχασμού – συνοπτική αποτίμηση δράσης. Δημοσιοποίηση στον Ψηφιακό Χώρο. Τοποθεσία: Εργαστήριο Πληροφορικής Δραστηριότητες:-Ανάρτηση αφηγήσεων στο ιστολόγιο του σχολείου ή κοινόχρηστη πλατφόρμα. Δημιουργία αφίσας ή infographics με QR code για πρόσβαση στο υλικό. Συγγραφή συνοδευτικού μηνύματος ή πρόσκλησης για έκθεση/παρουσίαση. Αναμενόμενο Παραδοτέο: Ανάρτηση ή αποστολή τελικής εργασίας και προετοιμασία για εκδήλωση.
Δημιουργία Ψηφιακού Μουσείου με δημιουργία θεματικών «γωνιών» έκθεσης (π.χ. ζωή στο παρελθόν, φυσικό περιβάλλον):
– Μεγάλα εκτυπωμένα κάδρα ή αφίσες, QR codes για την παρουσίαση και περιήγηση στο ψηφιακό υλικό.
– Προβολή slideshow με παλιά και νέα στιγμιότυπα.
– Ενημερωτικά φυλλάδια ή καρτελάκια με σύντομες ιστορίες.
Οργάνωση Ανοικτής Ημέρας στο Σχολείο με ζωντανές ξεναγήσεις μαθητών/τριών στους επισκέπτες.
Πρόσκληση εκπροσώπων φορέων σε εκδηλώσεις ή για ομιλίες.
Μαθητές και μαθήτριες συμμετέχουν σε σύντομο παιχνίδι «Μια λέξη για τον τόπο μου». Κάθε μαθητής/τριας λέει μία λέξη που περιγράφει τα συναισθήματά του ή τις εντυπώσεις του από το πρόγραμμα (π.χ. «περηφάνια», «έκπληξη», «διασκέδαση», «κόπωση»). Καταγράφουμε τις λέξεις σε έναν πίνακα ή μεγάλο χαρτί και γίνεται ομαδική συζήτηση με Οδηγό Ερωτήσεων:
Τι νέο μάθαμε για τον τόπο μας που δεν ξέραμε;
Πώς άλλαξαν οι ιδέες μας για την ιστορία ή τα τοπικά έθιμα;
Ποια ήταν η πιο δυνατή στιγμή για εσάς στο πρόγραμμα;
Τι συναισθήματα νιώσατε σε αυτή τη διαδικασία;
Κάθε ομάδα συζητά και καταγράφει σύντομα τις απαντήσεις τους σε ένα χαρτί. Μετά από 15 λεπτά, κάθε ομάδα παρουσιάζει τα βασικά σημεία στην ολομέλεια.
Αξιολόγηση της δράσης μέσα από Παιχνίδι όπου κάθε μαθητής/τρια παίρνει τρεις καρτέλες σε διαφορετικά χρώματα:
Κόκκινη: «Τι δεν μου άρεσε / τι θα ήθελα να αλλάξει»
Πράσινη: «Τι μου άρεσε περισσότερο»
Κίτρινη: «Ιδέες για το μέλλον»
Σε μικρές ομάδες μοιράζονται τις καρτέλες και συζητούν. Καταγράφουν τις πιο σημαντικές απόψεις σε μεγάλο χαρτί που θα τοποθετηθεί σε κοινή θέα στην τάξη.
