Η διερεύνηση ξεκινά με μια ανοιχτή συζήτηση σχετικά με την πλατεία, με σκοπό να ενεργοποιηθούν οι εμπειρίες και οι γνώσεις των μαθητών/τριών για τον συγκεκριμένο δημόσιο χώρο.

Ο/Η εκπαιδευτικός θέτει ερωτήσεις, όπως:

Τι σας αρέσει και τι δε σας αρέσει σε αυτή την πλατεία;

Έχετε προσέξει το άγαλμα στη μέση της πλατείας; Ποιον παριστάνει; Γνωρίζετε ποιος ήταν;

Γιατί πιστεύετε ότι κάποιοι χώροι έχουν αγάλματα ιστορικών προσώπων; Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για την πόλη;

Αν ήσασταν επισκέπτης/τρια, θα καταλαβαίνατε ποιον αναπαριστά το άγαλμα και γιατί υπάρχει άγαλμά του εκεί;

Έχετε ακούσει αν έχει γίνει ποτέ κάτι σημαντικό σε αυτή την πλατεία;

Πώς φαντάζεστε να ήταν στο παρελθόν; Τι ρόλο μπορεί να έπαιξε στην ιστορία και στη ζωή της πόλης;

Αν ερχόταν ένας/μια επισκέπτης/τρια στην πόλη μας, τι θα του/ της λέγατε για την πλατεία;

Ακολουθεί προβολή παλαιότερων και σύγχρονων φωτογραφιών της πλατείας Ησαΐα, οι οποίες δίνονται και σε έντυπη μορφή.

Οι μαθητές/τριες, χωρισμένοι/ες σε μικρές ομάδες, καλούνται να τις παρατηρήσουν προσεκτικά και να εντοπίσουν σημεία αλλαγής, διατήρησης ή εγκατάλειψης.

Καταγράφουν τα στοιχεία αυτά σε φύλλο εργασίας και τα συζητούν στην ολομέλεια, προσπαθώντας να εξηγήσουν γιατί μπορεί να έχουν αλλάξει ή παραμείνει ίδια. Μέσα από την παρατήρηση, διατυπώνουν τα πρώτα ερωτήματα που θα τους καθοδηγήσουν στην περαιτέρω έρευνα: για το παρελθόν της πλατείας, τον ρόλο του Ησαΐα Σαλώνων στην τοπική ιστορία, το ρόλο της πλατείας στη ζωή της πόλης και τις δραστηριότητες των ανθρώπων, καθώς και τη σημερινή εικόνα του χώρου.

Η φάση κλείνει με τη συλλογική δημιουργία ενός πίνακα ερωτήσεων και θεμάτων προς διερεύνηση. Οι μαθητές/τριες γράφουν σε χαρτάκια πού θα ήθελαν να προσανατολιστεί η δράση τους και τα ομαδοποιούν σε θεματικές ενότητες (ιστορικά πρόσωπα – χρήσεις της πλατείας – συμβολισμοί – παρεμβάσεις).

Ο πίνακας αυτός λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την οργάνωση των ομάδων και την κατεύθυνση των δραστηριοτήτων που ακολουθούν. Με αφετηρία τον πίνακα ερωτημάτων που δημιουργήθηκε, οργανώνεται η ομαδική εργασία των μαθητών/τριών. Η τάξη χωρίζεται σε ομάδες (Ιστορικοί-Λαογράφοι, Παρατηρητές, Δημοσιογράφοι, Δημιουργοί) και κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια θεματική ενότητα προς διερεύνηση, σε σύνδεση με τις πρώτες ερωτήσεις που έχουν ήδη αναδειχθεί.

– Η Ομάδα Ιστορικών – Λαογράφων αναζητά πληροφορίες για τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα και τη συμβολή του στην Ελληνική Επανάσταση, καθώς και για την ιστορία της ομώνυμης πλατείας. Εστιάζει επίσης στο άγαλμα του Ησαΐα, διερευνώντας τον δημιουργό του, το έτος κατασκευής και το ιστορικό της τοποθέτησής του. Παράλληλα, συγκεντρώνει φωτογραφικό υλικό, αφηγήσεις και μαρτυρίες με σκοπό να καταγράψει τη διαχρονική λειτουργία της πλατείας στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της πόλης.

– Η ομάδα Παρατηρητών προετοιμάζει το φύλλο παρατήρησης που θα χρησιμοποιήσει στην επιτόπια επίσκεψη: καταγράφει πεδία όπως η αισθητική εικόνα, η καθαριότητα, οι χρήσεις του χώρου και ενδεχόμενες καταπατήσεις, η παρουσία μνημείων, η πρόσβαση και η φροντίδα του χώρου.

– Η ομάδα Δημοσιογράφων διαμορφώνει ερωτήσεις που θα θέσει σε κατοίκους, περαστικούς ή επαγγελματίες που σχετίζονται με την πλατεία.

– Τέλος, η ομάδα Δημιουργών προετοιμάζει καλλιτεχνικά ή ψηφιακά μέσα που θα χρησιμοποιηθούν αργότερα για την τελική παρουσίαση (π.χ. προσχέδια αφίσας, λογότυπο ή τίτλος δράσης).

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι μαθητές/τριες εργάζονται συνεργατικά, ανταλλάσσουν ιδέες και δοκιμάζουν διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του υλικού τους και καταγραφής των υλικών που θα χρειαστούν για την επίσκεψη στο πεδίο. Συγκεκριμένα, οι μαθητές/τριες επισκέπτονται οργανωμένα την πλατεία και εργάζονται με βάση τους ρόλους των ομάδων που έχουν συγκροτήσει:

Η ομάδα Παρατηρητών συμπληρώνει το φύλλο παρατήρησης, παρακολουθώντας την κίνηση στον χώρο, την καθαριότητα, την πρόσβαση, τα σημεία ενδιαφέροντος και τις παρεμβάσεις. Καταγράφει με σύντομες φράσεις τις διαπιστώσεις της και φωτογραφίζει χαρακτηριστικά σημεία.

Η ομάδα Ιστορικών-Λαογράφων αναζητά επιτόπιες ενδείξεις που συνδέονται με τον Ησαΐα Σαλώνων και την τοπική ιστορία, παρατηρώντας το άγαλμα, την αφιερωματική επιγραφή και τυχόν πληροφοριακά στοιχεία στον χώρο. Επισκέπτεται τη γειτονική δημοτική βιβλιοθήκη και τα γραφεία ΓΑΚ στην Άμφισσα, αναζητώντας πληροφορίες, ιστορικές καταγραφές, φωτογραφικό υλικό από την μορφή και τη ζωή της πλατείας τα παλιότερα χρόνια (Κέντρο της μεγάλης εμπορικής δραστηριότητας της Άμφισσας- φωτογραφία με καμήλες που μεταφέρουν προϊόντα, κέντρο πολιτιστικών εκδηλώσεων και γιορτών της κοινότητας, κ.ά.).

Η ομάδα Δημοσιογράφων διεξάγει σύντομες συνεντεύξεις με μεγάλους σε ηλικία κατοίκους, θαμώνες των καφενείων της πλατείας, περαστικούς, πολίτες ή επαγγελματίες της περιοχής, εκπροσώπους της δημοτικής αρχής, βασισμένες σε προσχεδιασμένο ερωτηματολόγιο.

Παράλληλα, η ομάδα Δημιουργών καταγράφει εικόνες, χρώματα, συνθήματα ή αντικείμενα σε σύγκριση με αντίστοιχα στοιχεία άλλων πλατειών που μελέτησαν και που μπορεί να αξιοποιηθούν καλλιτεχνικά για τη σύνθεση τελικού, δημιουργικού προϊόντος, ψηφιακής μορφής αξιοποιώντας υλικό όλων των ομάδων.