Οι μαθητές/τριες διερευνούν τη γειτονιά και τους ανθρώπους της. Ανιχνεύουν διαδρομές, μνήμες, οπτικές και προοπτικές, για να δημιουργήσουν πολυτροπικό υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί ως βάση για μία ξενάγηση στην περιοχή. Το υλικό (σύντομα κείμενα, φωτογραφίες, βίντεο) θα αναφέρεται στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της γειτονιάς. Για τη δημιουργία του αξιοποιούνται δημοσιεύματα-εκδόσεις, αναρτήσεις στο Διαδίκτυο, αποσπάσματα από ντοκιμαντέρ ή/και κινηματογραφικές ταινίες, συζητήσεις-συνεντεύξεις με κατοίκους ή καταστηματάρχες ή/και παράγοντες της περιοχής, γίνονται επισκέψεις σε τόπους μνήμης και μνημεία. Η έρευνα μπορεί να επεκταθεί ή να περιοριστεί ανάλογα με τα διαθέσιμα μέσα, τον αριθμό, τις δυνατότητες και προτιμήσεις των συμμετεχόντων. Ο οδηγός μπορεί να αναρτηθεί σε ιστοσελίδα του σχολείου ή σε blog του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου μαζί με το συνοδευτικό υλικό.
ΕΚΠΟΝΗΤΕΣ Παναγιώτης Γατσωτής (Σ.Ε. ΠΕ02, Δ.Δ.Ε. Α΄ Αθήνας), Μαρία Τσούρτη (ΠΕ02, 13ο ΓΕ.Λ. Αθήνας)
Πρόγραμμα Σπουδών Ιστορίας του 2023 (ΦΕΚ B’ 217/19.01.2023, σ. 2569, όπου γίνεται λόγος για την Τοπική Ιστορία)
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Ιστορίας (ΦΕΚ 303/Β΄/13-03-2003)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» (ΦΕΚ Β΄ 6048/01-11-2024)
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
εντοπίζουν στη γειτονιά τους σημεία ιστορικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος συζητούν για αυτά μεταξύ τους και με την/τον εκπαιδευτικό και τα επισκέπτονται.
συζητούν για σύγχρονα προβλήματα –τη «βιωσιμότητα»– της γειτονιάς με κατοίκους ή καταστηματάρχες ή/και παράγοντες της περιοχής,
συνεργάζονται μεταξύ τους και με φορείς της κοινότητας που περιβάλλει το σχολείο,
συλλέγουν πληροφορίες και οργανώνουν το πολυτροπικό υλικό τους έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί ως βάση για μία ξενάγηση στη γειτονιά,
συγκρίνουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της γειτονιάς τους,
συζητούν προτάσεις βελτιωτικών παρεμβάσεων.
Οι μαθητές/τριες, αντλώντας από τις καθημερινές διαδρομές τους, συζητούν για το τι τους κάνει εντύπωση στη γειτονιά, τι τους αρέσει και τι όχι, τι θα ήθελαν να αλλάξουν, τι θα ήθελαν να γνωρίσουν καλύτερα. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια της/του εκπαιδευτικού, συζητούν για το πώς και από πού θα αντλήσουν πληροφορίες για όσα θα ήθελαν να μάθουν. Για να εξάψει τη συζήτηση και να προκαλέσει συγκρίσεις του άλλοτε με το τώρα, η/ο εκπαιδευτικός μπορεί να προβάλει παλιές φωτογραφίες της γειτονιάς στην τάξη, αντλώντας από το Διαδίκτυο ή τον κινηματογράφο. Εύκολα εντοπίζονται φωτογραφίες και τίτλοι με λέξεις αναζήτησης, όπως «Δουργούτι», «Μαγική πόλις», «Dourgouti town», «Το Δουργούτι των προσφύγων», «Μπλόκο Δουργουτίου», «Πλατεία Αρμενίων», «Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Δουργουτίου» κ.ά.
Οργανώνονται ομάδες έργου, ενδεικτικά:
Ομάδα κινηματογράφου: Αναλαμβάνουν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για το πώς παρουσιάζεται η συνοικία στο ντοκιμαντέρ «Dourgouti town» (2024) του Δημήτρη Μπαβέλλα, στην παλιότερη ταινία «Μαγική Πόλις» (1954) του Νίκου Κούνδουρου ή/και σε άλλες. Επιλέγουν στιγμιότυπα και συντάσσουν σύντομα επεξηγηματικά κείμενα.
Ομάδα περιπατητών-φωτογράφων-ιστορικών: Αναλαμβάνουν να φωτογραφίσουν τόπους μνήμης και μνημεία της γειτονιάς, όπως αυτά είναι σήμερα, ιδιαίτερα τις προσφυγικές πολυκατοικίες, την πλατεία των Αρμενίων, τα μνημεία για το μπλόκο στο Δουργούτι, στο Κατσιπόδι (προς Δάφνη) και στον Φάρο (προς Ν. Σμύρνη). Επίσης συντάσσουν τις σχετικές επεξηγηματικές λεζάντες που θα περιέχουν ιστορικές πληροφορίες. Συμπληρωματικά, μπορούν να αναζητηθούν σχετικά δημοσιεύματα από το ψηφιακό αρχείο των εφημερίδων ή από βιβλία ιστορικού περιεχομένου.
Ομάδα δημοσιογράφων-ρεπόρτερ: Αναλαμβάνουν να συζητήσουν με κατοίκους ή καταστηματάρχες ή εκπροσώπους του Δήμου για τα προβλήματα της γειτονιάς σήμερα (π.χ. για τα επαγγέλματα, την πληθυσμιακή σύνθεση, το φαινόμενο Air-bnb, τον ρόλο του Δήμου). Κρατούν σημειώσεις από τις συζητήσεις-συνεντεύξεις και, με βάση αυτές, συντάσσουν σύντομα κείμενα διανθισμένα με φωτογραφίες.
Ομάδα τοπογράφων-χαρτογράφων: Αναλαμβάνουν να τοποθετήσουν σε ένα διευρυμένο χάρτη της συνοικίας σημεία δηλωτικά των τόπων μνήμης που έχει εντοπίσει η 2η ομάδα ή/και των σχολείων ή/και των εκκλησιών και χώρων λατρείας ή/και των χώρων πολιτισμού και ψυχαγωγίας («τοπόσημα»). Συντάσσουν τα σχετικά υπομνήματα με ελάχιστες-βασικές πληροφορίες για κάθε σημείο. Συνεργάζονται και με την ομάδα της Πληροφορικής, για να δοθεί ψηφιακή μορφή στο προϊόν της εργασίας τους.
Ομάδα πληροφορικής: Αναλαμβάνουν να συλλέξουν και να αναρτήσουν σε ιστοσελίδα ή σε ιστολόγιο του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με τη βοήθεια της/του εκπαιδευτικού, το πολυτροπικό υλικό (φωτογραφίες, κείμενα, χάρτη, μικρά βίντεο) που θα δημιουργηθεί από τις άλλες ομάδες, για να αποτελέσει μέρος ενός διαδικτυακού οδηγού ξενάγησης στη γειτονιά. •
Προγραμματίζονται οι απαιτούμενες διδακτικές επισκέψεις, καθώς και η τελική παρουσίαση για την προβολή και διάχυση του προγράμματος σε ανοιχτή σχολική εκδήλωση. • Επιπλέον επιλογή, πιο απαιτητική όμως, αποτελεί η διερεύνηση των αναπαραστάσεων της γειτονιάς σε λογοτεχνικά κείμενα, όπως: Ά. Αλεξάνδρου, Το Κιβώτιο· Π. Δαράκη, Μας Έφτυσε· H. Miller, Ο Κολοσσός του Μαρουσίου· Σ. Ευσταθιάδου, Η Γιαγιά μας η Κλειώ και οι Ρίζες μας· Χ. Χρυσόπουλος, Περίκλειστος Κόσμος κ.ά.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, κάθε ομάδα εργάζεται για να δημιουργήσει και να οργανώσει το υλικό της, σε συνεργασία με την ομάδα της Πληροφορικής που το αρχειοθετεί. Δεν χρειάζεται να καλυφθούν όλα τα σκέλη του παραπάνω σχεδιασμού. Επιλογές θα γίνουν ανάλογα με τις δυνατότητες και τις προτιμήσεις.
Οι μαθητές/τριες παρουσιάζουν μέρος του πολυτροπικού υλικού που δημιούργησαν σε ψηφιακή και έντυπη μορφή, ως ξενάγηση ή οδηγό στη γειτονιά, στο πλαίσιο μιας ανοιχτής σχολικής εκδήλωσης (π.χ. μιας προσωρινής έκθεσης με τίτλο «Στη γειτονιά μας»).
Εναλλακτικά, η διάχυση μπορεί να λάβει τη μορφή διαδικτυακής ραδιοφωνικής εκπομπής (podcast).
Αναρτούν μέρος του υλικού στο ιστολόγιο του σχολείου, εφόσον εξασφαλιστούν οι γραπτές συναινέσεις των εμπλεκομένων.
Οι μαθητές/τριες προτείνεται να συζητήσουν αναστοχαστικά για τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η γειτονιά τους σήμερα. Ενδεικτικές ερωτήσεις:
Τι μας έκανε μεγαλύτερη εντύπωση από τη δράση μας;
Τι κερδίσαμε από αυτή;
Τι θα θέλαμε να διατηρηθεί και τι να αλλάξει στη γειτονιά μας, για να γίνει πιο «βιώσιμη»;
Προς την κατεύθυνση αυτή, τι μπορεί να κάνει ο Δήμος, αλλά κι εμείς, για το καλύτερο αποτέλεσμα;
