Πρόκειται για μία δράση ενεργού και ολιστικού χαρακτήρα που σκοπό έχει οι μαθητές/τριες να εστιάσουν στην ανάγκη προστασίας και ανάδειξης ενός αρχαίου θεάτρου ως ζωντανό σημείο πολιτιστικής μνήμης του τόπου τους. Επίσης, ενδιαφέρει να αναδειχθεί η σχέση και η κοινωνικοπολιτική δύναμη του θεάτρου, κυρίως σε ό,τι αφορά τη διασύνδεση του θέματος με την έννοια της δημοκρατίας και αξιών που συνδέονται με την ιδιότητα του πολίτη. Συγκεκριμένα, η δράση αφορά το θέατρο του Διονύσου που βρίσκεται στη Νότια Κλιτύ της Ακρόπολης. Εκεί, αρχικά, στο β΄ μισό του 6ου αι. π.Χ. διαμορφώθηκε ένας κυκλικός χώρος γύρω από το ξόανο του θεού και το βωμό, όπου τελούνταν θρησκευτικά δρώμενα και γιορτές προς τιμή του. Ο χώρος αυτός εξελίχθηκε στο θέατρο του Διονύσου (πρώτα ξύλινο και αργότερα, γύρω στο 330 π.Χ., επί άρχοντος Λυκούργου, λιθόκτιστο), ο οποίος επεκτάθηκε ευρύτερα, ενσωματώνοντας τον «Περίπατο», τον περιμετρικό δρόμο στη ρίζα του βράχου της Ακρόπολης, και άλλα κτίρια που χτίστηκαν μετέπειτα, όπως το Ωδείο του Περικλή. Στο θέατρο του Διονύσου «διδάσκονταν» (παρουσιάζονταν, δηλαδή) τα έργα των μεγάλων δραματουργών (Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη κ.ά.) της αρχαιότητας, στο πλαίσιο θεατρικών αγώνων κατά τη διάρκεια των πενθήμερων εορτασμών των Μεγάλων Διονυσίων το μήνα Ελαφηβολίωνα (τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου). Σήμερα το θέατρο του Διονύσου θεωρείται το πρώτο θέατρο του κόσμου και αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Δημιουργοί: Ποτούλα- Σπυριδούλα Βασιλείου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ 70 ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Μαρία Δημοπούλου, Υπ. Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Καλλιόπη Κύρδη, Υπ. Πολιτιστικών Θεμάτων ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Αικατερίνη Λαμπροπούλου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ 70 ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Γεωργία Πολυζώη, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ 70, Επόπτρια Ποιότητας της Εκπαίδευσης ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Θεοδώρα Τσιαγκάνη, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ 70 ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας, Φωτεινή Φιλίππου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ 70 ΔΙ.Π.Ε. Α΄ Αθήνας
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας στις Γ’, Δ’, Ε’ και Στ’ τάξεις του Δημοτικού Σχολείου (ΦΕΚ, Τεύχος Β’, 1963/2021)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις Δημοτικού Σχολείου (ΦΕΚ, Τεύχος Β΄ 507) 10545/Δ1/2023 Υ.Α.
Οι μαθητές/μαθήτριες αναμένεται να:
εντοπίζουν βασικές ιστορικές πληροφορίες για το αρχαίο Θέατρο του Διονύσου,
εξηγούν τον ρόλο του θεάτρου και το πώς συνδέεται με τη δημοκρατία και την κοινωνική ζωή στην αρχαία Αθήνα (ως δημόσιος, πολιτιστικός, πολιτικός και κοινωνικός χώρος),
εντοπίζουν στο χάρτη το Θέατρο του Διονύσου και να συσχετίζουν το μνημείο με τη σύγχρονη έννοια της βιώσιμης πόλης,
συγκρίνουν το αρχαίο θέατρο με το σημερινό και να εντοπίζουν ομοιότητες και διαφορές στη λειτουργία τους, αναλύοντας πώς η τέχνη και το θέατρο μπορούν να συμβάλλουν στην καλλιέργεια δημοκρατικής συνείδησης,
διακρίνουν την ανάγκη διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και να ενισχύσουν τις προσπάθειες για την προστασία και τη διαφύλαξη της,
συνεργάζονται αποτελεσματικά σε ομάδες, αναπτύσσοντας δεξιότητες παρατήρησης, έρευνας και επικοινωνίας,
εκφράζουν δημιουργικά την κατανόησή τους μέσω δραστηριοτήτων (παρουσιάσεις, αφίσες, θεατρικούς αγώνες) και να συνεργάζονται με τοπικούς φορείς ή γονείς για να οργανώσουν μια εθελοντική ή ενημερωτική δράση σχετική με την πολιτιστική κληρονομιά.
Αρχικά επιλέγεται το θέμα, διατυπώνεται ο τίτλος της δράσης και συγκεντρώνονται πληροφορίες για το θέατρο του Διονύσου. Στη συνέχεια, οι μαθητές/τριες οργανώνουν τις πληροφορίες αυτές και διαβουλεύονται τις λειτουργίες του αρχαίου θεάτρου, καθώς σε αυτό οι Αθηναίοι συμμετέχουν πολλαπλώς όχι μόνο ως θεατές, αλλά και ως κριτές και χορηγοί ή ως μέλη του χορού, ανταλλάσσουν ιδέες για θέματα που τους απασχολούν και «παιδεύονται».
Προτεινόμενες δραστηριότητες:
Προβολή εικόνων/βίντεο/διαδραστικού χάρτη του θεάτρου του Διονύσου.
Συζήτηση «στρογγυλής τραπέζης» (η τάξη σε ολομέλεια) με βάση προκαθορισμένες ερωτήσεις (μπορεί να είναι και αποτυπωμένες σε κάρτες (prompts cards) και τον/την εκπαιδευτικό σε ρόλο «συντονιστή»:, «Τι είναι θέατρο;», «Γνωρίζετε ή έχετε επισκεφτεί το θέατρο του Διονύσου;», «Ποια είναι τα μέρη του θεάτρου;», «Ποια έργα παρουσιάζονταν στο θέατρο;», «Ποιοι παρακολουθούν τις παραστάσεις;» κλπ.
Καταιγισμός ιδεών: «Τι ξέρουμε για τα αρχαία θέατρα;», «Τι σχέση έχει το αρχαίο θέατρο με την πόλη;».
Δημιουργία εννοιολογικού χάρτη: Η λειτουργία του θεάτρου στην αρχαία Αθήνα, το θέατρο ως παράδειγμα και βάση για τη δημοκρατική συμμετοχή όλων των πολιτών, η παιδευτική του αξία, η θεματολογία των έργων που παρουσιάζονταν, τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούσαν την πόλη (ειρήνη/πόλεμος κ.ά.), ο θεσμός της χορηγίας, κ.ά.
Ομαδική εργασία: Οι μαθητές/τριες αναλαμβάνουν να συγκεντρώσουν πληροφορίες, να συντάξουν ένα μικρό κείμενο και να δημιουργήσουν λεζάντες ή ερωτήσεις.
Έρευνα πεδίου: Επίσκεψη ή εικονική περιήγηση στο θέατρο και φωτογράφιση και καταγραφή σημείων ενδιαφέροντος.
Καθορίζονται οι φάσεις της προετοιμασίας και του σχεδιασμού της Δράσης και καταγράφονται τα επόμενα βήματα με τη μορφή ενεργειών, με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού:
Ανάθεση ρόλων σε ομάδες (π.χ. ιστορικοί ερευνητές, θεατρική ομάδα, δημοσιογράφοι).
Σχεδιασμός παρουσίασης: «Γιατί το Θέατρο του Διονύσου είναι σημαντικό;».
Δημιουργία σύντομου σεναρίου αρχαίου δράματος ή σύγχρονης σκηνής με θέμα την πολιτιστική κληρονομιά.
Σχεδιασμός συνεντεύξεων με ειδήμονες (π.χ. αρχαιολόγους) και εργαζόμενους στον χώρο.
Οργάνωση του μαθησιακού περιεχομένου με τη δημιουργία διαδραστικού χάρτη πληροφοριών (π.χ. Google Maps, ΤhingLIink).
Παρακολούθηση παράστασης ή αποσπάσματος από το You Tube ή ανάγνωσης βιβλίου αρχαίου δράματος, διασκευασμένου για παιδιά.
Δημιουργία σύντομου σεναρίου αρχαίου δράματος ή σύγχρονης σκηνής με θέμα την πολιτιστική κληρονομιά.
Παρουσίαση και βιντεοσκόπηση θεατρικής σκηνής ή αποσπάσματος (κατασκευή και χρήση μασκών, υποδύσεις ρόλων: χορός-υποκριτής/ές κ.ά.).
Κατασκευή χάρτη με ένθεση εικόνων/φωτογραφιών κλπ. του μνημείου, κατασκευή μακέτας ή αφίσας με τίτλο: «Ζωντανά μνημεία στον τόπο μας» ή δημιουργία ψηφιακής αφίσας.
Δημιουργία ενημερωτικού υλικού (φυλλάδιο ή ψηφιακή παρουσίαση) για την προστασία του θεάτρου.
«Υιοθέτηση» ενός από τους χώρους/ μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους και ανάληψη εθελοντικής δράσης σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές για την προστασία του.
Προτεινόμενες δραστηριότητες:
Οργάνωση έκθεσης και παρουσίαση της Δράσης σε άλλη τάξη, στους γονείς ή στον Δήμο.
Δημιουργία γκαλερί στον σχολικό διάδρομο ή/και στο ιστολόγιο της τάξης.
Ανάρτηση αφισών ή κειμένων ή παρουσιάσεων και άλλου υλικού στο σχολείο ή ιστολόγιο του σχολείου.
Αποστολή ψηφιακής αφίσας ή γράμματος σε τοπική πολιτιστική υπηρεσία.
Παρουσίαση βίντεο θεατρικού αποσπάσματος ή ανέβασμα θεατρικής παράστασης από τους/τις ίδιες/ους τους/τις μαθητές/τριες.
Δημιουργία podcast με αναγνώσεις θεατρικών αποσπασμάτων.
Εξάγονται συμπεράσματα για τη Δράση, καταγράφονται οι νέες γνώσεις, οι εμπειρίες και τα συναισθήματα, κατατίθενται ιδέες για επέκτασή του σε άλλους τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς της ευρύτερης περιοχής του σχολείου τους και αποτυπώνονται προτάσεις για ανάληψη μελλοντικών εθελοντικών δράσεων για την προστασία τους. Ενδεικτικά προτείνονται:
Κυκλική συζήτηση (φιλοσοφικός καφές): «Αν λειτουργούσε το θέατρο σήμερα, ποια θεματολογία και ποια κρίσιμα ζητήματα θα επέλεγαν για να ανεβάσουν σε μια θεατρική παράσταση ως αναβίωση;».
Καταγραφή σε ατομικό ή ομαδικό ημερολόγιο/σύντομο γράμμα: «Τι έμαθα – Τι θα κάνω από εδώ και πέρα».
Παρουσίαση των εμπειριών, των σκέψεων και των συναισθημάτων τους από το Πρόγραμμα στο WEB radio.
Λήψη απόφασης για την οργάνωση μιας δικής τους πρωτοβουλίας για την ευαισθητοποίηση της κοινότητας.
Πραγματοποίηση δράσης αποτύπωσης όλων των χώρων/μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους, διερεύνηση τυχόν προβλημάτων και διατύπωση προτάσεων για την επίλυσή τους.
