Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης για την αειφορία και της ανάπτυξης των βασικών ικανοτήτων για τη διά βίου μάθηση, με απώτερο στόχο την πρόληψη της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στη σύγχρονη εποχή, προτείνεται η επιλογή του Δάσους της Δαδιάς ως μέσου ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης. Η επιλογή αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης και της ενεργής συμμετοχής των μαθητών/τριών στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Σκοπός είναι να γνωρίσουν οι μαθητές/τριες καλύτερα τον τοπικό φυσικό χώρο, να κατανοήσουν τη σημασία του για τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος και να αναλάβουν δράσεις για την προστασία και τη βελτίωση του. Μέσα από αυτή την εκπαιδευτική εμπειρία, οι μαθητές/τριες θα έχουν την ευκαιρία να συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας και να αποκτήσουν πρακτικές γνώσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Γεωλογίας- Γεωγραφίας (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003),
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, οι μαθητές/τριες αναμένεται να
αναγνωρίζουν και ερμηνεύουν την τοπική γεωγραφία και ιστορία του Εθνικού Πάρκου της Δαδιάς, συνδέοντάς την με την παγκόσμια σημασία του οικοσυστήματος,
αξιολογούν κριτικά τις περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Δάσος της Δαδιάς και προτείνουν λύσεις για την προστασία του,
αναπτύσσουν δεξιότητες συστημικής σκέψης, κατανοώντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του φυσικού περιβάλλοντος, της τοπικής κοινωνίας και της οικονομίας,
συνεργάζονται αποτελεσματικά σε ομάδες για τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών από διάφορες πηγές (ψηφιακές, έντυπες, επιτόπιες),
επικοινωνούν με σαφήνεια και πειστικότητα τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, λειτουργώντας ως «Μαθητές Ξεναγοί» που ενημερώνουν και ευαισθητοποιούν το κοινό,
εφαρμόζουν δημιουργικές προσεγγίσεις στην παρουσίαση του υλικού τους, χρησιμοποιώντας ποικίλα μέσα για τη διάχυση των μηνυμάτων τους,
αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινότητας, συμβάλλοντας στην ενεργοποίηση των πολιτών για περιβαλλοντικά ζητήματα,
επιλύουν προβλήματα που προκύπτουν κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της ξενάγησης και των δράσεων, αναπτύσσοντας πρακτικές δεξιότητες,
αναστοχάζονται κριτικά την προσωπική τους μάθηση και την εμπειρία της ομάδας, εντοπίζοντας τομείς βελτίωσης και μελλοντικών δράσεων.
Σχηματισμός Ομάδας Εργασίας, σύναψη Συμβολαίου Μάθησης και καθορισμός στόχων του προγράμματος.
Διαμόρφωση του πλαισίου υλοποίησης και καθορισμός της στρατηγικής δράσης.
Συλλογή και αναζήτηση δεδομένων για το οικοσύστημα του Δάσους της Δαδιάς.
Καταγραφή της φυσικής κατάστασης του δάσους και των κύριων χαρακτηριστικών των τοπικών οικοσυστημάτων. Συλλογή δεδομένων από τους φορείς για το οικοσύστημα του Δάσους της Δαδιάς (π.χ., οικολογικά δεδομένα, δεδομένα χρήσης γης, προστατευόμενα είδη) και επεξεργασία τους για την αξιολόγηση της κατάστασης.
Συλλογή πληροφοριών για την ιστορική και περιβαλλοντική εξέλιξη του δάσους. Ανάλυση των μεταβολών χρήσης γης, εντοπισμός πιθανών παρεμβάσεων και αξιολόγηση των επιπτώσεών τους στο οικοσύστημα. Ενημέρωση της σχολικής κοινότητας, των γονέων και κηδεμόνων. Παρουσίαση των στόχων και της πορείας του προγράμματος με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής και της ευαισθητοποίησης.
Η διαδικασία επιλογής του θέματος για το πρόγραμμα θα βασιστεί σε μία σειρά από ερωτήσεις, εργαλεία και δράσεις που ενθαρρύνουν την ενεργό συμμετοχή των μαθητών/τριών, την κριτική σκέψη και τη συνεργασία:
-Ποιες είναι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις της περιοχής μας;
-Τι γνωρίζουμε για το οικοσύστημα του Δάσους της Δαδιάς και τη σημασία του;
-Ποιες ενέργειες μπορούν να γίνουν για την προστασία και αποκατάσταση του οικοσυστήματος;
-Ποιες είναι οι δραστηριότητες της τοπικής κοινωνίας που επηρεάζουν το περιβάλλον;
Οι μαθητές/τρες θα χρησιμοποιήσουν ποικιλία εργαλείων για να συλλέξουν και να οργανώσουν πληροφορίες σχετικά με το οικοσύστημα και το θέμα του προγράμματος:
-Χρήση διαδικτυακών εργαλείων και βάσεων δεδομένων για να συλλέξουν δεδομένα σχετικά με το Δάσος της Δαδιάς, τις αλλαγές στο οικοσύστημα και τις δράσεις προστασίας.
-Δημιουργία ερωτηματολογίων για τη σχολική κοινότητα και την τοπική κοινωνία σχετικά με την περιβαλλοντική τους συνείδηση και προτάσεις για δράση.
-Οργάνωση συνεντεύξεων με ειδικούς, φορείς και μέλη της κοινότητας για να συλλεχθούν διαφορετικές απόψεις και προτάσεις.
Οι μαθητές/τριες θα συμμετέχουν σε δραστηριότητες που θα τους επιτρέψουν να εκφράσουν τις ιδέες τους και να επιλέξουν το θέμα μέσα από δημιουργικές διαδικασίες:
-Δημιουργία μικρών ομάδων όπου οι μαθητές θα συζητούν τις εναλλακτικές επιλογές για το θέμα και θα προτείνουν ιδέες για δράσεις και λύσεις.
-Δημιουργία Μηνυμάτων Δημόσιας Ενημέρωσης όπως, σχεδίαση αφισών, φυλλαδίων και ψηφιακών παρουσιάσεων για την ενημέρωση της κοινότητας, οι οποίες θα βασίζονται στο προτεινόμενο θέμα της δράσης.
-Οργάνωση μιας δημοκρατικής διαδικασίας ψηφοφορίας, στην οποία όλοι οι μαθητές/τριες θα συμμετέχουν για την τελική επιλογή του θέματος, με βάση την καλύτερη πρόταση που έχει προκύψει από τις συζητήσεις και τις αναλύσεις.
1. Σχεδιασμός της δράσης:
Επιλογή θεματικών αξόνων,
Προσδιορισμός στόχων και βασικών ερωτημάτων,
Προκαταρκτική χαρτογράφηση περιοχών ενδιαφέροντος,
Συλλογικός καθορισμός προσεγγίσεων (διερευνητική, βιωματική κ.ά.).
2. Προετοιμασία:
Κατανομή μαθητών σε ομάδες και καθορισμός ρόλων,
Επιλογή και καταγραφή τελικών προορισμών,
Επικοινωνία με σχετικούς φορείς: Δήμο Σουφλίου, ΟΦΥΠΕΚΑ, Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης,
Συνεργασία με τους φορείς για την ανάπτυξη δράσεων προστασίας και αποκατάστασης του οικοσυστήματος,
Οργάνωση και προετοιμασία υλικού .
Δημιουργία ενημερωτικών υλικών (φυλλάδια, αφίσες, παρουσιάσεις) και χρήση ψηφιακών μέσων και κοινωνικών δικτύων για την προβολή του έργου. Δημιουργία Διαδραστικού Ψηφιακού Υλικού: ψηφιακής παρουσίασης/βίντεο για το πρόγραμμα και το Δάσος της Δαδιάς. Σχεδίαση αφισών/infographics που θα κοινοποιηθούν ψηφιακά (ιστοσελίδα σχολείου, socialmedia) και θα εκτυπωθούν για το σχολείο και επιλεγμένους δημόσιους χώρους.
Υλοποίηση δράσεων για τη βιώσιμη διαχείριση του δάσους, όπως δενδροφύτευση, αποκατάσταση φυσικών οικοτόπων και δράσεις πρόληψης της ρύπανσης.
Ημέρα Δράσης για το Δάσος με εκδήλωση στο Σχολείο:
Οι μαθητές/τριες παρουσιάζουν στους συμμαθητές/τριες και τους/τις εκπαιδευτικούς τα αποτελέσματα της δράσης (παρουσιάσεις, φωτογραφίες, δημιουργημένα υλικά). Μπορεί να περιλαμβάνει διαδραστικά παιχνίδια και εργαστήρια για την ευαισθητοποίηση. Πρόσκληση γονέων και μελών της τοπικής κοινότητας.
Δημιουργία και Διαχείριση Blog/Social Media: Δημιουργία ενός απλού blog ή σελίδας στα socialmedia όπου οι μαθητές/τριες θα μοιράζονται τις εμπειρίες, τις δράσεις και τις πληροφορίες τους.
Προγραμματισμός μιας συνάντησης με γονείς όπου οι μαθητές/τριες θα παρουσιάσουν τη δράση. Εάν υπάρχει ευκαιρία, συμμετοχή σε μια τοπική γιορτή με ένα μικρό περίπτερο/δραστηριότητα ευαισθητοποίησης.
Ο Κύκλος της Μάθησής μας για το Δάσος: Τι Κρατάω από το Δάσος; Καθένας/καθεμία γράφει σε ένα χαρτί τρεις λέξεις-κλειδιά ή σύντομες φράσεις που αντιπροσωπεύουν:
Μία νέα γνώση που αποκόμισαν για το δάσος .
Ένα συναίσθημα ή μια εντύπωση που τους έκανε η εμπειρία.
Μία δράση ή μία ιδέα που σκέφτονται να κάνουν στο μέλλον σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος.
Κάθε μαθητής/τρια μοιράζεται τις τρεις λέξεις/φράσεις του με την ομάδα. Η ομάδα συζητά για τις κοινές θεματικές που αναδύονται και επιλέγει τις δύο πιο σημαντικές ιδέες/συναισθήματα/δράσεις που προέκυψαν από την ομάδα. Ένας/μία εκπρόσωπος από κάθε ομάδα μοιράζεται αυτές τις δύο ιδέες με την υπόλοιπη τάξη.
Γίνεται μια σύντομη συζήτηση για το πώς οι νέες γνώσεις και τα συναισθήματα μπορούν να οδηγήσουν σε μελλοντικές δράσεις για την προστασία του Δάσους της Δαδιάς και του περιβάλλοντος γενικότερα.
