Οι Γεωεπιστήμες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένας εκπαιδευτικός ‘καμβάς’ όπου διαπλέκονται η γεωλογική και πολιτιστική κληρονομιά της Καβάλας. Η σύνδεση των τελευταίων αποσκοπεί στην βιωματική γνωριμία των μαθητών/τριών με την «γειτονιά» τους, υπό γεωλογικό πρίσμα, εξερευνώντας πτυχές όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η κλιματική αλλαγή, η ανάδειξη και διατήρηση φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι μαθητές/τριες θα συμμετάσχουν ενεργά σε δράσεις πεδίου, χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες καταγραφής δεδομένων, δημιουργώντας έτσι ένα ζωντανό εκπαιδευτικό εργαστήριο.
Πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου (Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Γεωλογίας- Γεωγραφίας (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003),
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).
Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα είναι σε θέση να:
αναγνωρίζουν και να τεκμηριώνουν σημαντικά γεωμορφολογικά και γεωπολιτισμικά χαρακτηριστικά της περιοχής των Κρηνίδων και του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων,
συνδέουν τις τοπικές γεωλογικές δομές με ευρύτερες παγκόσμιες γεωδυναμικές διεργασίες,
συνεργάζονται σε ομάδες,
συλλέγουν και να επεξεργάζονται πρωτογενή δεδομένα πεδίου, με τη χρήση σύγχρονων γεωγραφικών εργαλείων (π.χ. tablets, χάρτες, GIS),
σχεδιάζουν και να υλοποιούν παρεμβατική δράση για την ανάδειξη και προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής,
δημιουργούν και να παρουσιάζουν πολυτροπικό υλικό (αφίσες, μακέτες, ψηφιακές παρουσιάσεις, QR-codes) αξιοποιώντας τις ΤΠΕ και την τέχνη,
αναστοχάζονται τη συμβολή τους στην ομάδα και τη σημασία της δράσης τους στην τοπική κοινωνία,
αναπτύσσουν στάσεις ενεργού πολίτη σε σχέση με τη διατήρηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την πολιτισμική ευθύνη, με αναφορά στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (4, 11, 13, 15).
Οι μαθητές και οι μαθήτριες συμμετέχουν σε οργανωμένη συζήτηση για την πεδιάδα των Φιλίππων, τα Τενάγη και τον αρχαιολογικό χώρο, αξιοποιώντας τις προσωπικές τους γνώσεις, τις εμπειρίες και τη σύνδεσή τους με τον τόπο. Διαμορφώνουν ερευνητικά ερωτήματα σχετικά με την τοπική γεωλογία, τη σχέση φύσης – πολιτισμού και τους φυσικούς κινδύνους της περιοχής, όπως:
Ποια γεωυλικά εντοπίζονται στην περιοχή και ποια η σχέση τους με τον αρχαιολογικό χώρο;
Πώς επηρεάζει η όξινη βροχή τα μαρμάρινα μνημεία και πώς μπορούμε να τα προστατέψουμε;
Τι φυσικοί κίνδυνοι απειλούν την πεδιάδα των Φιλίππων (πλημμύρες, πυρκαγιές) και ποια μέτρα προστασίας υπάρχουν ή προτείνονται;
Ποια είναι η σημασία του γεώτοπου και του υδροβιότοπου των Φιλίππων στην ιστορική και περιβαλλοντική εξέλιξη της περιοχής;
Διερευνούν πιθανά μέσα συλλογής πληροφοριών, τόσο επιτόπια όσο και ψηφιακά, και συμφωνούν σε μεθόδους τεκμηρίωσης. Επιλογή της θεματικής εστίασης της δράσης.
Οι μαθητές/τριες πραγματοποιούν επιτόπια έρευνα και συμμετέχουν ενεργά σε βιωματικές δραστηριότητες στους φυσικούς και πολιτισμικούς χώρους της περιοχής:
Επιλέγονται θεματικοί άξονες με βάση τα ενδιαφέροντα των μαθητών: Πολιτισμός, Γεωλογία, Περιβάλλον.
Προσδιορίζονται οι βασικοί στόχοι και τα κεντρικά ερωτήματα διερεύνησης, όπως έχουν διαμορφωθεί στην προηγούμενη φάση.
Πραγματοποιείται προκαταρκτική χαρτογράφηση των περιοχών ενδιαφέροντος με χρήση Google Earth, GIS ή φυσικού χάρτη.
Οι μαθητές/τριες κατανέμονται σε ομάδες εργασίας με ορισμό ρόλων (συντονιστής, υπεύθυνος τεκμηρίωσης, φωτογράφος, παρουσιάσεις κ.λπ.).
Ορίζονται οι τελικοί προορισμοί επιτόπιας μελέτης και καθορίζεται το πλάνο κίνησης και δράσης.
Επιδιώκεται επικοινωνία με τοπικούς φορείς και οργανισμούς (όπως Δήμος Καβάλας, τοπικά μουσεία, ΓΕΩΤ.Ε.Ε.), ώστε να ενισχυθεί η συνεργασία με την τοπική κοινωνία.
Οργανώνεται το απαραίτητο υλικό τεκμηρίωσης (χάρτες, δορυφορικές εικόνες, φωτογραφικές μηχανές, τετράδια παρατήρησης, tablets).
Προετοιμάζονται φύλλα εργασίας και διαδραστικές δραστηριότητες για την επίσκεψη στο πεδίο.
Η φάση ολοκληρώνεται με την κατάρτιση ενός σχεδίου δράσης ανά ομάδα, το οποίο εγκρίνεται συλλογικά και αποτελεί οδηγό για την υλοποίηση.
Συμμετοχή σε βιωματικό εργαστήριο παραδοσιακής κεραμικής, σε συνεργασία με τοπικά καλλιτεχνικά εργαστήρια, ώστε οι μαθητές/τριες να αποτυπώσουν σε πηλό στοιχεία που παρατήρησαν (π.χ. πετρώματα, γεωμορφές, σύμβολα πολιτισμού).
Δημιουργία μακέτας από το καλλιτεχνικό εργαστήριο, με περιγραφή της σε βίντεο ή σύντομα podcasts με μαρτυρίες και εντυπώσεις των μαθητών/τριών.
Ενδεικτικές δράσεις διάχυσης:
-Οργάνωση έκθεσης στο σχολείο ή σε χώρο της κοινότητας (δημοτικό κατάστημα, πολιτιστικός σύλλογος), όπου παρουσιάζονται η μακέτα με το ψηφιακό υλικό που την περιγράφει.
-Ψηφιακή διάχυση μέσω ανάρτησης σε ιστοσελίδα ή blog του σχολείου ή δημιουργίας διαδραστικού χάρτη με QR codes, που παραπέμπουν σε πληροφορίες και φωτογραφίες από τα σημεία ενδιαφέροντος της περιοχής.
-Διανομή έντυπου υλικού (π.χ. τρίπτυχα ή καρτ-ποστάλ) με στόχο την ευαισθητοποίηση για τη σημασία των γεωτόπων και τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής.
Προβλέπεται η παρουσία φορέων της τοπικής κοινωνίας και η ενεργή συμμετοχή των μαθητών/τριών στη διοργάνωση της εκδήλωσης (συντονισμός, προσκλήσεις, παρουσιάσεις).
Η φάση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της μεταγνωστικής ικανότητας των μαθητών/τριών και στην αξιολόγηση της δράσης από όλους τους εμπλεκόμενους. Οι μαθητές/τριες καλούνται να αξιολογήσουν την προσωπική και ομαδική τους πορεία, μέσα από γραπτό ή προφορικό αναστοχασμό (π.χ. ημερολόγιο, κουτί εντυπώσεων, κάρτες ανατροφοδότησης), συζήτηση γύρω από ερωτήματα όπως:
Τι μάθαμε για τον τόπο μας που δεν γνωρίζαμε;
Πώς ένιωσα όταν παρουσίασα κάτι στην τοπική κοινότητα;
Αν κάναμε αυτή τη δράση ξανά, τι θα αλλάζαμε;
Από την πλευρά των εκπαιδευτικών πραγματοποιείται ποιοτική αξιολόγηση της διαδικασίας (συμμετοχή, συνεργασία, ερευνητική διάθεση, δημιουργικότητα), αξιοποιώντας κατάλληλα εργαλεία (rubrics, φύλλα αναστοχασμού, παρατήρηση). Η φάση ολοκληρώνεται με την ανάδειξη της σημασίας της μαθητικής δράσης, ενισχύοντας την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική ευθύνη και τη στάση του ενεργού πολίτη.
