Η δράση εστιάζει στην ανακάλυψη της γεωγραφικής, ιστορικής και περιβαλλοντικής σημασίας του Λόφου Πανί στον Άλιμο. Πρόκειται για έναν λόφο από όπου μπορεί να μελετηθεί όλο το λεκανοπέδιο Αττικής ως προς τη γεωμορφολογία και την οικιστική ανάπτυξη και να εξαχθούν συμπεράσματα. Ο λόφος Πανί είναι ένας από τους υψηλότερους λόφους του λεκανοπεδίου και παρουσιάζει μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον καθώς λόγω της καίριας θέσης του κατοικήθηκε από το τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ., επειδή από εκεί μπορούσαν να ελέγξουν τον Σαρωνικό και ολόκληρο το λεκανοπέδιο. Η θέση του και η γεωμορφολογία του διαμόρφωσαν τη χρήση του στους αιώνες, έως σήμερα. Σκοπός της δράσης είναι οι μαθητές/τριες να αναπτύξουν ικανότητες που τους/τις επιτρέπουν να παρατηρούν, να περιγράφουν και να ερμηνεύουν την αξία ενός γεωμορφολογικού χαρακτηριστικού και να αντιλαμβάνονται τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Μέσα από επισκέψεις πεδίου, βιωματική μάθηση και διαθεματικές δραστηριότητες, οι μαθητές/τριες μελετούν τη χλωρίδα, πανίδα και τη γεωμορφολογία της περιοχής, συνδέοντάς την με την ανθρώπινη παρουσία, ενώ προβληματίζονται και ενημερώνουν για την αστική ανάπτυξη, τη διεκδίκηση και χρήση των δημόσιων χώρων, καθώς και την αξία της αειφόρου ανάπτυξης μιας περιοχής, υλοποιώντας σχετικές δράσεις. Το πρόγραμμα μπορεί να προσαρμοστεί και να αξιοποιηθεί από σχολεία άλλων περιοχών, εστιάζοντας σε γεωμορφολογικούς σχηματισμούς που καθόρισαν το οικοσύστημα, την ιστορία και την ανάπτυξη μιας περιοχής, οι οποίοι αξίζει να προστατευτούν και να αξιοποιηθούν για το κοινό καλό.
Διασύνδεση με το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και το Αναλυτικό Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) για το γνωστικό αντικείμενο της Μελέτης Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού και Γεωγραφίας Ε΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003), ( ΦΕΚ 5815/Β/10-12-2021).
Διασύνδεση με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 2259/τ. Β΄/06-04-2023) και Μελέτης Περιβάλλοντος (ΦΕΚ 3023/ Β΄/ 08-05-2023).
Διασύνδεση με το Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
καταγράψουν ιστορικά στοιχεία και να τα συσχετίσουν με τη γεωμορφολογία της περιοχής,
διερευνήσουν και να αναγνωρίσουν την πολιτιστική και ιστορική αξία του Λόφου Πανί,
εντοπίσουν τις αλληλεπιδράσεις του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι δραστηριότητες των ανθρώπων,
παρατηρήσουν και καταγράψουν την τοπική χλωρίδα και πανίδα και να διεκδικήσουν την προστασία τους,
αξιολογήσουν την αστικοποίηση και την περιβαλλοντική υποβάθμιση,
τεκμηριώσουν την ανάγκη υπεράσπισης του δημόσιου χώρου,
υπερασπιστούν την προστασία του Λόφου Πανί,
συνεργάζονται και να σχεδιάζουν συλλογικές δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος.
Οι μαθητές/τριες συζητούν τι γνωρίζουν για ένα χώρο που συχνά επισκέπτονται, τον λόφο Πανί και τι θέλουν να μάθουν γι΄ αυτόν. Με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού, θέτουν ερωτήματα, όπως:
Πού βρίσκεται σε σχέση με το σχολείο ο Λόφος Πανί;
Τι σπουδαίο υπάρχει εκεί;
Τι σχέση έχει με την αρχαιότητα;
Ποια είναι τα σημαντικότερα ευρήματα στον Λόφο Πανί;
Πώς επηρεάζει η γεωγραφική θέση του τις ανθρώπινες δραστηριότητες;
Πώς συνδέεται με τη σύγχρονη πόλη;
Ακολουθεί προβολή και σύγκριση παλαιότερων και σύγχρονων φωτογραφιών του λόφου, οι οποίες είτε βρίσκονται στο διαδίκτυο είτε είναι οικογενειακές των μαθητών/τριών. Στη συνέχεια, οι μαθητές/τριες, χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, καλούνται να τις παρατηρήσουν προσεκτικά και να εντοπίσουν σημεία αλλαγής ή διατήρησης στον χώρο και σημεία που χρειάζονται την παρέμβαση του Δήμου. Καταγράφουν τα στοιχεία αυτά σε φύλλο εργασίας και τα συζητούν στην ολομέλεια, προσπαθώντας να εξηγήσουν ποιες αλλαγές έχουν γίνει, ποιες πρέπει να γίνουν και ποιος είναι υπεύθυνος για την προστασία του λόφου. Μέσα από την παρατήρηση, διατυπώνουν τα πρώτα ερωτήματα που θα τους καθοδηγήσουν στην περαιτέρω έρευνα: για το παρελθόν του λόφου, τον ρόλο του στη ζωή της περιοχής και στις δραστηριότητες των ανθρώπων από την αρχαιότητα έως σήμερα. Η αρχική διερεύνηση ολοκληρώνεται με ένα αραχνόγραμμα θεματικών ενοτήτων με τις οποίες θα ασχοληθούν στη συνέχεια. Εργαλεία: Ομαδικές συζητήσεις, έρευνα και παρουσίαση φωτογραφιών και χαρτών, αναζήτηση και πληροφορίες από το διαδίκτυο και συνεντεύξεις από συγγενείς μεγάλης ηλικίας και φορείς για την ιστορία του Λόφου και για τις κινήσεις διεκδίκησης ως δημόσιου χώρου.
Με αφετηρία το αραχνόγραμμα που δημιουργήθηκε, οργανώνεται η ομαδική εργασία των μαθητών/τριών. Η τάξη χωρίζεται σε τέσσερις ομάδες (Γεωγράφοι -παρατηρητές, Ιστορικοί, Ενεργοί πολίτες, Επικοινωνιολόγοι) ) και κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια θεματική ενότητα προς διερεύνηση, σε σύνδεση με τις πρώτες ερωτήσεις που έχουν ήδη αναδειχθεί:
Γεωγράφοι- παρατηρητές: ασχολούνται με γεωμορφολογία- φυσικό περιβάλλον- χλωρίδα -πανίδα, τη μελέτη χαρτών της περιοχής.
Ιστορικοί: αναζητούν ιστορικά στοιχεία, ανθρώπινες δραστηριότητες στον λόφο, διαχρονικά.
Ενεργοί Πολίτες: έρευνα για τη διεκδίκηση και διαχείριση του Λόφου Πανί ως δημόσιου χώρου, οργάνωση καμπάνιας για την προστασία του.
Επικοινωνιολόγοι: συλλέγουν τα δεδομένα των άλλων ομάδων και δημοσιοποιούν με διάφορους τρόπους, κείμενα, άρθρα, podcast κ.ά.
Οι μαθητές/τριες αφού έχουν χωριστεί σε ομάδες σχεδιάζουν ανά ομάδα πώς θα εργαστούν, σε ποιες πηγές θα ανατρέξουν για τη συλλογή υλικού (φωτογραφίες, χάρτες, άλλα αρχεία και δημοσιεύσεις σχετικές με τον λόφο), από ποιους/ες θα πάρουν συνεντεύξεις, με ποιους φορείς θα έρθουν σε επαφή (π.χ. Δήμος, τοπικά μουσεία, σύλλογοι). Δημιουργούν λίστα με τα μέσα που θα χρειαστούν για τη συλλογή και την επεξεργασία υλικού (φωτογραφικές μηχανές, τετράδια, tablets) και τα αναζητούν. Προετοιμάζουν τη μελέτη πεδίου στον λόφο, δημιουργώντας σχετικά φύλλα εργασίας. Σχεδιάζουν καμπάνια ενημέρωσης στη σχολική και τοπική κοινότητα με στόχο τη διαφύλαξη και προστασία του λόφου ως οικοσυστήματος και μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στο σχολείο συνδυάζουν τα ευρήματα από την έρευνα, την παρατήρηση και τη φωτογράφιση, προκείμενου να δώσουν απάντηση στα αρχικά ερωτήματα. Συζητούν και συνδέουν τη γεωμορφολογία της περιοχής με τις ανθρώπινες δραστηριότητες διαχρονικά και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Σχολιάζουν την άναρχη οικιστική ανάπτυξη του λεκανοπεδίου και διαπιστώνουν τις συνέπειές της στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων. Επισημαίνουν την αξία των αγώνων των πολιτών του Δήμου Αλίμου για τη διεκδίκηση του Λόφου Πανί ως ελεύθερου δημόσιου χώρου και υλοποιούν καμπάνια ενημέρωσης στη σχολική και τοπική κοινότητα με στόχο τη διαφύλαξη και προστασία του λόφου ως οικοσυστήματος και μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς . Διαμορφώνουν και συντάσσουν σχετικά αιτήματα προς τον Δήμαρχο.
Δημιουργούν στο σχολείο τους τον «Εικαστικό περίπατο στον Λόφο Πανί», όπου σε έναν διάδρομο ή μία αίθουσα αναρτούν τις φωτογραφίες τους, τα εικαστικά έργα, τα κείμενο που έγραψαν για τον λόφο και οποιοδήποτε εικαστικό ή λογοτεχνικό έργο δημιούργησαν έχοντας έμπνευση από τον Λόφο Πανί, δίνοντας μια εικόνα της εξέλιξης και της χρήσης του στον χρόνο.
Οι μαθητές/τριες ανάλογα με την ομάδα τους εργάζονται και δημιουργούν το τελικό προϊόν για τη διάχυση:
Γεωγράφοι- παρατηρητές: δημιουργούν παρουσίαση σχετική με τη γεωμορφολογία, το φυσικό περιβάλλον, τη χλωρίδα και την πανίδα και τα συμπεράσματα από την παρατήρηση και τη μελέτη χαρτών της περιοχής.
Ιστορικοί: γράφουν ένα κείμενο προς δημοσίευση με τα ιστορικά στοιχεία που αφορούν ανθρώπινες δραστηριότητες στον λόφο και συμπεριλαμβάνουν αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις.
Ενεργοί Πολίτες : δημιουργούν ένα άρθρο προς δημοσίευση στην ιστοσελίδα του σχολείου και τον τοπικό τύπο, με τα στοιχεία για τη διεκδίκηση του λόφου ως δημόσιου χώρου και οργανώνουν την καμπάνια για την προστασία του, επιστολή στον δήμαρχο με προτάσεις π.χ. για καθαριότητα ή δημιουργία ταμπέλας με πληροφορίες για τον Λόφο).
Επικοινωνιολόγοι: συλλέγουν τα δεδομένα των άλλων ομάδων και δημοσιοποιούν με διάφορους τρόπους, κείμενα, άρθρα, podcast, βίντεο κ.ά., δημιουργούν στο book creator βιβλίο με τις δραστηριότητες, οργανώνουν έκθεση ζωγραφικής με εικαστικά έργα που συνδέονται με τον Λόφο Πανί.
Όλοι μαζί διοργανώνουν μια εκδήλωση στον Λόφο Πανί, όπου με διάφορα δρώμενα ενημερώνουν και ευαισθητοποιούν για την προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του και για την προστασία του οικοσυστήματος.
Σε κλίμα ασφάλειας και αμοιβαιότητας, καλούνται να σκεφτούν τι έμαθαν, πώς συνεργάστηκαν, τι τους προκάλεσε εντύπωση και πώς βλέπουν οι ίδιοι πλέον τον Λόφο Πανί. Οι μαθητές/τριες απαντούν σε ερωτήσεις όπως:
Τι μάθαμε για τον λόγο Πανί;
Πώς αισθανθήκαμε κατά τις επισκέψεις μας εκεί;
Ποιος είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος για την ορθή αξιοποίηση του λόφου;
Πώς αισθανθήκαμε με τις δράσεις που διοργανώσαμε στο σχολείο και στον λόφο σχετικά με τη διεκδίκηση και προστασία του λόφου ως οικοσύστημα και ως δημόσιο χώρο.
Εκφράζονται με ένα εικαστικό έργο ατομικά ή σε συνεργασία.
