Η Δράση έχει στόχο τη γνωριμία των μαθητών/τριών με την ιστορία της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης και την οικιστική της εξέλιξη στα τέλη του 19 ου αιώνα – αρχές του 20 ου αιώνα, μελετώντας τους ιστορικούς σταθμούς οικιστικής εξέλιξης, την παραδοσιακή αρχιτεκτονική με τις πολλές και διαφορετικές επιδράσεις από την ιταλική Αναγέννηση, τον γερμανικό Ρομαντισμό και τον ελληνικό Νεοκλασσικισμό και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων (παραδοσιακά σπίτια, εκκλησίες, σχολεία, μουσεία, καπνομάγαζα κλπ) σε συνδυασμό με την τοπική ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής. Μέσα από δραστηριότητες έρευνας, παρατήρησης και δημιουργικής έκφρασης, οι μαθητές/μαθήτριες θα εξερευνήσουν τον παραδοσιακό οικισμό της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης, ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχιτεκτονικά σύνολα στη Θράκη, ένα απέραντο υπαίθριο μουσείο πολιτιστικής κληρονομιάς, εντοπίζοντας ομοιότητες και διαφορές στον αστικό τρόπο ζωής και την καθημερινότητα του «τότε» και του «σήμερα» και θα αναζητήσουν την τοπική πολιτισμική ταυτότητα, αναδεικνύοντας τη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Θράκης και τη σημασία της αειφόρου ανάπτυξης.
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας στις Γ’, Δ’, Ε’ και Στ’ τάξεις του Δημοτικού Σχολείου (ΦΕΚ, Τεύχος Β’, 1963/2021)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις Δημοτικού Σχολείου (Β΄ 507) 10545/Δ1/2023 Υ.Α.
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να:
περιγράψουν την οικιστική εξέλιξη της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης στα τέλη του 19 ου – αρχές του 20 ου αιώνα ως αποτέλεσμα της εκβιομηχάνισης της πόλης (μορφές-τυπολογία-επιρροές),
ερευνήσουν τη διάρκεια της belle epoque για την Ξάνθη (1860-1913) και τους σταθμούς οικιστικής ανάπτυξης της πόλης όπως: μεταφορά της οθωμανικής διοίκησης από τη Γενισέα στην Ξάνθη (1872), σύνδεση της πόλης με το σιδηροδρομικό δίκτυο (1891), Μικρασιατική καταστροφή(1922)-Άφιξη προσφύγων, καταστροφικοί σεισμοί του 1929,
περιγράψουν τις φάσεις ανοικοδόμησης της Παλιάς Πόλης,
διακρίνουν τα χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής της εποχής σε ό,τι αφορά τα κτίρια Δημόσιας Χρήσης (θρησκευτικά, διοικητικά, εκπαιδευτικά) από τις παραδοσιακού τύπου κατοικίες, καθώς και τις πολυτελείς αστικές κατοικίες του οικισμού,
εξερευνήσουν τις διάφορες μορφές-επιρροές: μορφές παραδοσιακής αρχιτεκτονικής Βορειοελλαδικού χώρου, επιρροές από κυρίαρχα αρχιτεκτονικά ρεύματα της εποχής, επιρροές από την αρχιτεκτονική γειτονικών μεγαλουπόλεων (Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη, Φιλιππούπολη),
διακρίνουν σχηματικά τις τέσσερις κατηγορίες κτιρίων της ΠαλαιάςΠόλης της Ξάνθης: παραδοσιακός τύπος, αστικός (λόγιος) τύπος, λαϊκός τύπος και σύγχρονες κατασκευές,
εκφραστούν δημιουργικά και να χρησιμοποιήσουν βασικά ψηφιακά εργαλεία για την αναζήτηση, οργάνωση και παρουσίαση πληροφοριών σχετικών με το θέμα.
Με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού, οργανώνουν ερωτήματα για την Τοπική Ιστορία, όπως:
Πόσο σημαντική είναι η Παλιά Πόλη της Ξάνθης ως παράδειγμα παραδοσιακούοικισμού για τον βορειοελλαδικό χώρο που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον της πόλης;
Χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας (ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης) και γιατί;
Ποια είναι η ιστορική περίοδος κατά την οποία η Ξάνθη γίνεται εμπορικό, διοικητικόκαι στρατιωτικό κέντρο μιας ακμάζουσας περιφέρειας;
Ποιες διατάξεις και φιρμάνια της εποχής (π.χ. φιρμάνι του Σουλτάνου) συνετέλεσαν ώστε να δραστηριοποιηθεί στην περιοχή μια άρχουσα αστική τάξη, καθώς και μια οργανωμένη εργατική τάξη; Ποιοι τις αποτελούσαν;
Ποια είναι η πρώτη και δεύτερη φάση οικοδόμησης της Παλαιάς Πόλης με τη μορφή που σώζεται σήμερα;
Ποιοι προσκλήθηκαν για να την οικοδομήσουν;o Ποιοι είναι οι σταθμοί ανάπτυξης της Παλαιάς Πόλης;
Πότε αρχίζει η οικονομική άνθηση του οικισμού, πότε διακόπτεται και γιατί;
Ποιες είναι οι κατηγορίες κτιρίων που διακρίνονται στην Παλιά Πόλη της Ξάνθης;o
Ποια είναι τα κύρια προβλήματα και οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει ο παραδοσιακός οικισμός;
Επισκέψεις σε κτίρια και ναούς πολιτιστικής κληρονομιάς, ενδεικτικά: στο Σπίτι Μάνου Χατζηδάκι και στην εκκλησία Αγίου Βλασίου (επίσκεψηστο πεδίο), στο κτίριο του Σταυρού, στο κτίριο Λυκείου Ελληνίδων, στο κτίριο Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης και στο ξενοδοχείο «1905» (επίσκεψη στο πεδίο), στην εκκλησία Ακάθιστου Ύμνου, στην πλατεία Μητροπόλεως, στο Μητροπολιτικό Μέγαρο-παραδοσιακή κατοικία της Μητρόπολης Ξάνθης και Περιθεωρίου, στη Ματσίνειο Σχολή (1 ο Δ.Σ. Ξάνθης), στο Στάλιο Νηπιαγωγείο, στα Καπνομάγαζα.
Ομαδικές εργασίες ανά θεματική: ιστορία, αρχιτεκτονική, λαϊκή παράδοση, θρησκευτικότητα.
Κατανομή ομάδων και ανάθεση εργασιών (ερευνητές, αρθρογράφοι, παρουσιαστές κλπ.). Διεξαγωγή έρευνας και καταγραφή των πληροφοριών-Σύνταξη του Σχεδίου Δράσης.
Καταγραφή προορισμών-επισκέψεων στο πεδίο.
Προετοιμασία υλικού: βιβλία, χάρτες, ψηφιακές βάσεις δεδομένων, μαγνητόφωνα συνεντεύξεων, φωτογραφικές μηχανές, κυάλια παρατήρησης, τετράδια, tablets.
Υιοθέτηση ενός από τα πολλά μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης, ενδεικτικά: το Σπίτι Μάνου Χατζηδάκι (τέλη 18 ου αιώνα, ιδιοκτησία του Εβραίου εμπόρου Ισαάκ Δανιέλ), εκκλησία Αγίου Βλασίου (1828), κτίριο του Σταυρού, κτίριο Λυκείου Ελληνίδων, κτίριο Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης (1900), ξενοδοχείο «1905» (1905),εκκλησία Ακάθιστου Ύμνου (1861), πλατεία Μητροπόλεως, Μητροπολιτικό Μέγαρο-παραδοσιακή κατοικία της Μητρόπολης Ξάνθης και Περιθεωρίου (1886), Ματσίνειος Σχολή, Αρχοντικό Καλούδη(1877) και ανάληψη εθελοντικής δράσης σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές για την προστασία του συγκεκριμένου μνημείου.
Οι μαθητές/μαθήτριες επικοινωνούν και μοιράζονται τα αποτελέσματα των εργασιών τους με την ευρύτερη σχολική και τοπική κοινότητα:
Δημιουργώντας αφίσες/τρίπτυχα και Έκθεση Φωτογραφίας και πολιτιστικών δημιουργιών στην αίθουσα εκδηλώσεων – πολλαπλών χρήσεων του Σχολείου.
Συγκεντρώνοντας το φωτογραφικό υλικό από όλα τα μνημεία-αξιοθέατα της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης και αναρτώντας τα στην Ιστοσελίδα του Σχολείου.
Παρουσιάζοντας το Σχέδιο Δράσης Ενεργού Πολιτειότητας των μαθητών/τριών στην αίθουσα εκδηλώσεων – πολλαπλών χρήσεων του Σχολείου προς όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας: μαθητές/μαθήτριες όλων των τάξεων, εκπαιδευτικοί, γονείς/κηδεμόνες.
Διοργανώνοντας εκδήλωση στο Δημοτικό Αμφιθέατρο της Ξάνθης για την παρουσίαση του σχεδίου δράσης ενεργού πολιτειότητας των μαθητών/τριών προς άλλες Σχολικές Μονάδες και για την ενημέρωση των τοπικών φορέων και της τοπικής κοινωνίας(διάχυση της δράσης).
Οι μαθητές/μαθήτριες συζητούν και απαντούν σε ερωτήσεις:
Τι μάθαμε για έναν από τους μεγαλύτερους παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας που δεν γνωρίζαμε;
Τι μας εντυπωσίασε; Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσαμε;
Πώς νιώσαμε κατά τη διάρκεια των δράσεων;
Επιτεύχθηκαν όλοι οι στόχοι; Αν όχι, ποιοι στόχοι δεν επιτεύχθηκαν και γιατί;
Αξιοποιήθηκαν πηγές και εξωτερικοί φορείς;
Ποιες δραστηριότητες ήταν οι πιο ενδιαφέρουσες;
