Η δράση αποσκοπεί στη γνωριμία των μαθητών/τριών με την ιστορική και πολιτιστική σημασία της Καστροπολιτείας των Ιωαννίνων, από τη βυζαντινή εποχή έως σήμερα. Μέσα από διαθεματικές δραστηριότητες (ιστορική έρευνα, γεωγραφικό εντοπισμό, ανάλυση αρχιτεκτονικών στοιχείων και δημιουργικές εργασίες), οι μαθητές/τριες εξερευνούν τη διαχρονική εξέλιξη του χώρου και ανακαλύπτουν τον ρόλο του κάστρου στη διαμόρφωση της τοπικής ταυτότητας.
Το σενάριο της δράσης αξιοποιεί σύγχρονα μέσα (ψηφιακοί χάρτες, εικονικές περιηγήσεις) και ενθαρρύνει τη βιωματική μάθηση μέσω ομαδικών projects και εκπαιδευτικής επίσκεψης. Οι μαθητές/τριες, μέσα από τη διερεύνηση της τοπικής ιστορίας του Κάστρου Ιωαννίνων και την επιτόπια επίσκεψη, θα αναπτύξουν ιστορική επίγνωση, θα συνεργαστούν δημιουργικά, θα διατυπώσουν προτάσεις βελτίωσης και θα αναλάβουν δράσεις ενεργής πολιτειότητας, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους ως υπεύθυνοι πολίτες στην τοπική τους κοινωνία.
Αναλυτικό Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) για το γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003), ( ΦΕΚ 5815/Β/10-12-2021)
Νέο Πρόγραμμα Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 2259/τ. Β΄/06-04-2023)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση να:
εντοπίζουν τη γεωγραφική θέση της Καστροπολιτείας των Ιωαννίνων και να αναγνωρίζουν τη στρατηγική της σημασία στο πέρασμα των αιώνων,
συνδέουν γεωγραφικά χαρακτηριστικά του χώρου (λίμνη, μορφολογία εδάφους, στρατηγική θέση) με την ανάπτυξη της ανθρώπινης δραστηριότητας και της κοινωνικής ζωής μέσα στο Κάστρο,
περιγράφουν βασικά ιστορικά γεγονότα και περιόδους που σχετίζονται με την ανάπτυξη και την εξέλιξη της Καστροπολιτείας,
αναλύουν αρχιτεκτονικά και πολιτισμικά στοιχεία του κάστρου και να συνδέουν τα χαρακτηριστικά αυτά με ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες κάθε εποχής,
αναπτύσσουν δεξιότητες ιστορικής έρευνας και κριτικής ανάλυσης μέσα από την αξιοποίηση ποικίλων πηγών (κειμενικών, εικονιστικών, προφορικών),
συνεργάζονται αποτελεσματικά σε ομάδες για τη διεξαγωγή έρευνας και δράσεων παρέμβασης,
συν-διαμορφώνουν προτάσεις για τη βελτίωση του χώρου του κάστρου (π.χ. προτάσεις καθαριότητας, σήμανσης, προσβασιμότητας),
δημιουργούν ενημερωτικό υλικό (π.χ. φυλλάδιο, αφίσα, παρουσιάσεις) και να το επικοινωνούν στη σχολική κοινότητα,
εκφράζουν με δημιουργικό τρόπο (π.χ. αφήγηση, δραματοποίηση, ψηφιακή αναπαράσταση) την κατανόησή τους για την πολιτιστική αξία του μνημείου,
εκφράζουν ενδιαφέρον και υπευθυνότητα για ζητήματα που αφορούν το κοινό καλό και την πολιτιστική κληρονομιά,
ασκούν βασικές δεξιότητες συμμετοχής στη δημοκρατική διαδικασία (π.χ. συζήτηση, επιχειρηματολογία, λήψη αποφάσεων σε ομάδα).
Οι μαθητές/τριες, σε ομαδικές συζητήσεις, διατυπώνουν βασικά ερευνητικά ερωτήματα, όπως:
Τι γνωρίζετε για το κάστρο των Ιωαννίνων;
Τι θα θέλατε να μάθετε ή να ανακαλύψετε για το Κάστρο και την πόλη των Ιωαννίνων;
Πότε και γιατί χτίστηκε το κάστρο των Ιωαννίνων;
Πώς εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο;
Ποιοι έζησαν ή διοίκησαν την Καστροπολιτεία;
Ποια είναι τα βασικά κτίσματα και μνημεία που σώζονται σήμερα; Πώς είναι το Κάστρο σήμερα;
Τι προβλήματα υπάρχουν και πώς αντιμετωπίζονται από τους τοπικούς φορείς;
Επίσκεψη στο Κάστρο των Ιωαννίνων:
Διεξαγωγή έρευνας πεδίου:
Διεξαγωγή συνεντεύξεων:
Επαφή και διάλογος με ειδικούς, τοπικούς ερευνητές ή παλαιότερους κατοίκους που γνωρίζουν ιστορίες της καστροπολιτείας. Οι μαθητές/-τριες θέτουν ερωτήσεις – προτάσεις που ετοίμασαν οι ομάδες.
Επιλογή συγκεκριμένων πτυχών προς διερεύνηση, όπως:
Επικοινωνία με τοπικούς φορείς, όπως:
Κατανομή ρόλων σε θεματικές ομάδες (π.χ. Ομάδα Ιστορίας, Ομάδα Γεωγραφίας, Ομάδα Τεκμηρίωσης, Ομάδα Παρουσίασης).
Συλλογή και Επιλογή Υλικού και πηγών:
Οι ομάδες εργασίας συνθέτουν υλικό: αφίσες, λευκώματα, παρουσιάσεις, χάρτες και μικρά βίντεο με βάση τα δεδομένα που συγκέντρωσαν και υλοποιούν τη Δράση: “Υιοθετώ ένα σημείο του Κάστρου”, Συγκεκριμένα, σε συνεργασία με το σχολείο, προτείνεται η «Υιοθεσία του Φετιχιέ Τζαμί» ή «Υιοθεσία της βόρειας πύλης». Οι μαθητές/-τριες παρακολουθούν την κατάσταση των μνημείων, φτιάχνουν αφίσες, αναλαμβάνουν μικρές εικαστικές παρεμβάσεις (σε συνεννόηση με την Εφορεία Αρχαιοτήτων) και δημιουργούν ψηφιακό υλικό. Δημιουργία ψηφιακού λευκώματος ή μικρού βίντεο με στιγμιότυπα από τη δράση και ανάρτηση σε εκπαιδευτικές πλατφόρμες.
Στο πλαίσιο της ‘υιοθεσίας’ διατυπώνονται μαθητικές προτάσεις στον Δήμο: «Το Κάστρο των παιδιών», ενδεικτικά:
Πώς θα μπορούσε να γίνει πιο φιλικό το Κάστρο για τα παιδιά;
Τι είδους ξεναγήσεις ή διαδραστικά σημεία θα τους ενδιέφεραν;
Η δράση δύναται να εμπλουτιστεί με μικρά παιχνίδια ανακάλυψης (π.χ. κυνήγι θησαυρού με ιστορικά στοιχεία μέσα στο Κάστρο) για ενίσχυση της συμμετοχής και της βιωματικής μάθησης.
Οργάνωση μιας μικρής έκθεσης στον χώρο του σχολείου με τις μακέτες, τα χρονολόγια, τις αφίσες και τις ψηφιακές παρουσιάσεις που δημιουργήθηκαν από τους μαθητές.
Πρόσκληση μαθητών άλλων τάξεων να επισκεφθούν την έκθεση και συμμετοχή σε βιωματικές δραστηριότητες (π.χ. παιχνίδι -βρες το μνημείο).
Δημοσίευση σε σχολικά και τοπικά μέσα.
Ανάρτηση άρθρου ή φωτογραφιών στην ιστοσελίδα ή το ιστολόγιο του σχολείου, όπου παρουσιάζεται το έργο των μαθητών/-τριών.
Συνεργασία με τοπικές εφημερίδες ή ραδιοφωνικούς σταθμούς για προβολή της δράσης και ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πρόταση για συμμετοχή του σχολείου σε πολιτιστικές εκδηλώσεις ή προγράμματα τοπικής ιστορίας.
Διοργάνωση ημέρας ανοιχτής τάξης, όπου οι μαθητές/τριες παρουσιάζουν τη δουλειά τους σε γονείς και κηδεμόνες.
Ανάθεση μικρών ξεναγήσεων από τους/τις μαθητές/τριες μέσα στην έκθεση τους.
Γενικότερα οι δράσεις διάχυσης έχουν ως στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών για το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον καθώς εμπνέουν συμπεριφορές που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και την περιβαλλοντική υπευθυνότητα.
Ομαδική συζήτηση με θεματικές όπως: Τι έμαθαν;
Τι τους άρεσε περισσότερο;
Τι θα ήθελαν να εμβαθύνουν ακόμα;
Τι παρατηρήσανε;
Τι προτείνουν;
Συμπλήρωση σύντομου ερωτηματολογίου ή δημιουργία συννεφόλεξου (π.χ. με Wordart) με τις λέξεις που χαρακτηρίζουν το ταξίδι στη γνώση της Καστροπολιτείας.
