Η δράση αποσκοπεί στη γνωριμία των μαθητών/τριών με την ιστορική και πολιτιστική σημασία της Καστροπολιτείας των Ιωαννίνων, από τη βυζαντινή εποχή έως σήμερα. Μέσα από διαθεματικές δραστηριότητες όπως: ιστορική έρευνα, γεωγραφικό εντοπισμό, ανάλυση αρχιτεκτονικών στοιχείων και δημιουργικές εργασίες, οι μαθητές/τριες εξερευνούν τη διαχρονική εξέλιξη του χώρου και ανακαλύπτουν τον ρόλο του κάστρου στη διαμόρφωση της τοπικής ταυτότητας. Το σενάριο αξιοποιεί σύγχρονα μέσα (ψηφιακούς χάρτες, εικονικές περιηγήσεις) και ενθαρρύνει τη βιωματική μάθηση μέσω ομαδικών projects και εκπαιδευτικής επίσκεψης.
Πρόγραμμα Σπουδών της Γεωγραφίας Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-2003 και ΦΕΚ 5815/Β/10-12-2021)
Νέο Πρόγραμμα Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο της Γεωγραφίας Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού (ΦΕΚ 2259/τ. Β΄/06-04-2023)
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024)
Οι μαθητές/τριες να είναι σε θέση να
εντοπίζουν τη γεωγραφική θέση της Καστροπολιτείας των Ιωαννίνων και να αναγνωρίζουν τη στρατηγική της σημασία στο πέρασμα των αιώνων,
συνδέσουν γεωγραφικά χαρακτηριστικά του χώρου (λίμνη, μορφολογία εδάφους, στρατηγική θέση) με την ανάπτυξη της ανθρώπινης δραστηριότητας και της κοινωνικής ζωής μέσα στο Κάστρο,
περιγράφουν βασικά ιστορικά γεγονότα και περιόδους που σχετίζονται με την ανάπτυξη και την εξέλιξη της Καστροπολιτείας,
αναλύουν αρχιτεκτονικά και πολιτισμικά στοιχεία του κάστρου και να συνδέουν τα χαρακτηριστικά αυτά με ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες κάθε εποχής,
αναπτύσσουν δεξιότητες ιστορικής έρευνας και κριτικής ανάλυσης μέσα από την αξιοποίηση ποικίλων πηγών (κειμενικών, εικονιστικών, προφορικών),
δημιουργούν ομαδικές εργασίες (π.χ. χάρτες, αφίσες, παρουσιάσεις) που αποτυπώνουν τη διαχρονική πορεία της Καστροπολιτείας,
εκφράζουν με δημιουργικό τρόπο (π.χ. αφήγηση, δραματοποίηση, ψηφιακή αναπαράσταση) την κατανόησή τους για την πολιτιστική αξία του μνημείου.
Οι μαθητές/τριες καλούνται να εμβαθύνουν στο θέμα μέσα από καθοδηγούμενη έρευνα και ενεργή συμμετοχή ξεκινώντας από τη διερεύνηση βασικών ερευνητικών ερωτημάτων, όπως: Τι γνωρίζετε για το κάστρο των Ιωαννίνων;
Τι θα θέλατε να μάθετε ή να ανακαλύψετε για το Κάστρο και την πόλη των Ιωαννίνων;
Πότε και γιατί χτίστηκε το κάστρο των Ιωαννίνων;
Πώς εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο;
Ποιοι έζησαν ή διοίκησαν την Καστροπολιτεία;
Ποια είναι τα βασικά κτίσματα και μνημεία που σώζονται σήμερα;
Επιλογή συγκεκριμένων πτυχών προς διερεύνηση, όπως:
Οχύρωση και στρατηγική σημασία του Κάστρου.
Καθημερινή ζωή μέσα στην Καστροπολιτεία.
Μνημεία και προσωπικότητες.
Σχέση της λίμνης Παμβώτιδας και της γεωγραφίας με την ανάπτυξη της πόλης.
Επίσκεψη στο Κάστρο των Ιωαννίνων με περιήγηση στους χώρους της καστροπολιτείας (πύλες, τείχη, ιστορικές συνοικίες, ακρόπολη).
Καθοδηγούμενη ξενάγηση από εξειδικευμένο ξεναγό ή αρχαιολόγο σε βασικά μνημεία (π.χ. Βυζαντινό Μουσείο, Μουσείο Αργυροτεχνίας, Φετιχιέ Τζαμί).
Παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος γύρω από το Κάστρο (σχέση με τη λίμνη Παμβώτιδα, γεωγραφικές ιδιαιτερότητες).
Διεξαγωγή έρευνας πεδίου: Καταγραφή σημαντικών μνημείων, σημείων ενδιαφέροντος και γεωγραφικών χαρακτηριστικών μέσω φωτογραφιών, σημειώσεων και σύντομων βίντεο.
Χρήση χαρτών και γεωχωρικών εργαλείων για αποτύπωση της θέσης βασικών σημείων μέσα και γύρω από το Κάστρο.
Διεξαγωγή συνεντεύξεων: Επαφή και διάλογος με ειδικούς, τοπικούς ερευνητές ή παλαιότερους κατοίκους που γνωρίζουν ιστορίες της καστροπολιτείας.
Επικοινωνία με τοπικούς φορείς, όπως είναι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων (για ξενάγηση στο Κάστρο και τα μουσεία του).
Συνεργασία με τον Υπεύθυνο Σχολικών Δραστηριοτήτων για ξενάγηση μέσα στο κάστρο και με τοπικά μουσεία (Βυζαντινό Μουσείο Ιωαννίνων, Μουσείο Αργυροτεχνίας).
Ενημέρωση και συνεργασία με πολιτιστικούς συλλόγους και ερευνητές της τοπικής ιστορίας.
Κατανομή ρόλων σε θεματικές ομάδες (π.χ. Ομάδα Ιστορίας, Ομάδα Γεωγραφίας, Ομάδα Τεκμηρίωσης, Ομάδα Παρουσίασης).
Συλλογή και Επιλογή Διδακτικού Υλικού:
Βίντεο, ντοκιμαντέρ, εικονικές περιηγήσεις σχετικές με την Καστροπολιτεία.
Χρονολόγια και ιστορικές αφηγήσεις κατάλληλες για την ηλικία των μαθητών.
Φωτογραφίες, χάρτες και διαδραστικές εφαρμογές για την οπτικοποίηση της πληροφορίας.
Φύλλα εργασίας με κατευθυνόμενες ερωτήσεις και ασκήσεις διερεύνησης.
Οι ομάδες εργασίας συνθέτουν υλικό: αφίσες, λευκώματα, παρουσιάσεις, χάρτες και μικρά βίντεο με βάση τα δεδομένα που συγκέντρωσαν προκειμένου να διοργανωθούν μικρά παιχνίδια ανακάλυψης (π.χ. κυνήγι θησαυρού με ιστορικά στοιχεία μέσα στο Κάστρο) για ενίσχυση της συμμετοχής και της βιωματικής μάθησης των μαθητών/τριών που θα επισκέπτονται και θα ξεναγούνται στο Κάστρο. Στα παιχνίδια ανακάλυψης δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης φυσικού τοπίου και ανθρώπινων δραστηριοτήτων στον χρόνο.
Οργάνωση μιας μικρής έκθεσης στον χώρο του σχολείου με τις μακέτες, τα χρονολόγια, τις αφίσες και τις ψηφιακές παρουσιάσεις που δημιουργήθηκαν από τους/τις μαθητές/τριες. Πρόσκληση μαθητών/τριών άλλων τάξεων να επισκεφθούν την έκθεση και το Κάστρο με συμμετοχή σε βιωματικές δραστηριότητες (π.χ. παιχνίδι βρες το μνημείο).
Δημοσίευση σε σχολικά και τοπικά μέσα ανάρτησης άρθρου ή φωτογραφιών (λ.χ. στην ιστοσελίδα ή το ιστολόγιο του σχολείου), όπου παρουσιάζεται το έργο των μαθητών/τριών. Συνεργασία με τοπικές εφημερίδες ή ραδιοφωνικούς σταθμούς για προβολή της δράσης και ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Συνεργασία με τοπικούς φορείς Επικοινωνία με το Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων ή άλλους πολιτιστικούς φορείς, ώστε να ενισχυθεί η δραστηριότητα με υλικό ή ξενάγηση.
Πρόταση για συμμετοχή του σχολείου σε πολιτιστικές εκδηλώσεις ή προγράμματα τοπικής ιστορίας.
Εμπλοκή γονέων και κηδεμόνων με τη διοργάνωση ημέρας ανοιχτής τάξης, όπου οι μαθητές/τριες παρουσιάζουν τη δουλειά τους σε γονείς και κηδεμόνες. Ανάθεση μικρών ξεναγήσεων μέσα στην έκθεση τους.
Ομαδική συζήτηση αναστοχασμού σχετικά με το τι έμαθαν; τι τους άρεσε περισσότερο; και τι θα ήθελαν να εμβαθύνουν ακόμα;
Δημιουργία συννεφόλεξου (π.χ. με Wordart) με τις λέξεις που χαρακτηρίζουν το ταξίδι στη γνώση της Καστροπολιτείας.
