Η δράση «Υδάτινοι Θησαυροί της Περιοχής μας: Πηγή Ζωής και Πολιτισμού» αποτελεί μια διεπιστημονική εκπαιδευτική δράση που εστιάζει στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των μαθητών και μαθητριών του Γυμνασίου μέσα από την εξερεύνηση και μελέτη των λιμνών και των υγροτόπων της ευρύτερης περιοχής τους (εν προκειμένω της Φλώρινας και των γειτονικών περιοχών). Σκοπός της δράσης είναι οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν το φυσικό και πολιτιστικό πλούτο που συνδέεται με τα υδάτινα οικοσυστήματα, να κατανοήσουν τους κινδύνους που τα απειλούν και να αναλάβουν δράσεις με στόχο την προστασία και ανάδειξή τους. Υλοποιείται σε φάσεις, με εναλλαγή βιωματικών, συνεργατικών και ερευνητικών μεθόδων, δίνοντας έμφαση στη συμμετοχικότητα, την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και τη χρήση ψηφιακών εργαλείων. Οι μαθητές/τριες, οργανωμένοι σε ομάδες εργασίας, μελετούν τις λίμνες της περιοχής (π.χ. Βεγορίτιδα, Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, Ζάζαρη, Χειμαδίτιδα), τις οικολογικές και οικονομικές λειτουργίες τους, τις ανθρώπινες παρεμβάσεις, αλλά και τη σχέση τους με την τοπική ιστορία και τον πολιτισμό.
Εκπονήτρια Σχεδίου Δράσης : Μπούτσκου Λεμονιά
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Γεωλογίας- Γεωγραφίας (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-20032).
Νέο Πρόγραμμα σπουδών Γεωλογίας-Γεωγραφία ΦΕΚ_ 1859_24-03-2023.
Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).
Οι μαθητές/τριες αναμένεται να :
αναπτύξουν περιβαλλοντική συνείδηση, μέσα από βιωματική επαφή με τα τοπικά οικοσυστήματα και να ευαισθητοποιηθούν για τη σημασία της προστασίας τους,
αναγνωρίσουν τη σημασία των λιμνών και των υγροτόπων ως φυσικών οικοσυστημάτων, αποθεμάτων βιοποικιλότητας και πολύτιμων οικονομικών πόρων για τις τοπικές κοινωνίες,
πραγματοποιήσουν δράσεις έρευνας πεδίου, όπως η συλλογή δεδομένων, η διεξαγωγή συνεντεύξεων και η φωτογραφική τεκμηρίωση, και να εφαρμόσουν βασικές μεθόδους επιστημονικής έρευνας και ανάλυσης,
συνεργαστούν σε ομάδες και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά, ενισχύοντας τον ρόλο τους μέσα σε μια συλλογική διαδικασία μάθησης και δημιουργίας,
χρησιμοποιήσουν ψηφιακά εργαλεία για την επεξεργασία, παρουσίαση και διάχυση του υλικού τους (π.χ. χάρτες, παρουσιάσεις, podcast, ψηφιακό ημερολόγιο), αναπτύσσοντας δεξιότητες του 21ου αιώνα.
Συγκρότηση Ομάδων και Προκαταρκτική Έρευνα:
-Δημιουργία ερευνητικών ομάδων βάσει ενδιαφερόντων των μαθητών/τριών (π.χ. Ομάδα Ρύπανσης, Ομάδα Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Ομάδα Ψηφιακής Καταγραφής κ.ά.).
-Διατύπωση αρχικών ερευνητικών ερωτημάτων από κάθε ομάδα, π.χ.:
Ποια είδη απειλούνται στη λίμνη Πρέσπα;
Πώς επηρεάζει η τουριστική δραστηριότητα τη λίμνη Ζάζαρη;
Πώς συμμετέχουν οι κάτοικοι στη διατήρηση του οικοσυστήματος;
-Ανάθεση μικρής έρευνας για το σπίτι ή στο σχολείο, π.χ. αναζήτηση άρθρων, στατιστικών, εικόνων ή επικοινωνία με τοπικούς φορείς (π.χ. Δήμοι, ΚΕΠΕΑ).
-Συμφωνία στο προκαταρκτικό σχέδιο εργασίας (τι θα ερευνήσει κάθε ομάδα, πώς θα οργανωθεί, ποιες πηγές θα χρησιμοποιήσει).
-Χρήση εντύπων ή ψηφιακών φύλλων διερεύνησης για την τεκμηρίωση του προβληματισμού.
Οι μαθητές/τριες μεταβαίνουν στη λίμνη (π.χ. Βεγορίτιδα, Ζάζαρη, Χειμαδίτιδα). Οι μαθητές/τριες παρατηρούν το οικοσύστημα, καταγράφουν τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής, εντοπίζουν σημεία ρύπανσης και φωτογραφίζουν σημαντικά στοιχεία. Ορισμένες ομάδες σημειώνουν την κατάσταση του περιβάλλοντος, παρακολουθούν την ανθρώπινη δραστηριότητα και αλληλεπιδρούν με τον χώρο. Οι ομάδες συναντούν επαγγελματίες (ψαράδες, γεωπόνους, εργαζόμενους στον δήμο ή στο ΚΕΠΕΑ) και πραγματοποιούν συνεντεύξεις βάσει των ερωτημάτων που είχαν προετοιμάσει. Καταγράφουν απαντήσεις, παίρνουν φωτογραφίες, και αποκομίζουν πληροφορίες σχετικές με τη ρύπανση, τη διαχείριση και την οικονομική σημασία της λίμνης.
Στο πεδίο:
-Ομαδική παρατήρηση του τοπίου: καταγραφή ειδών χλωρίδας και πανίδας.
-Φωτογράφηση χαρακτηριστικών σημείων της λίμνης (νερά, όχθες, ανθρώπινες παρεμβάσεις).
-Συμπλήρωση φύλλου παρατήρησης: “Περιγράφω το τοπίο με τις αισθήσεις μου”.
-Καταγραφή πιθανών ενδείξεων ρύπανσης (σκουπίδια, οσμές, χρώμα νερού, κ.λπ.).
-Δημιουργία πρόχειρου χάρτη/σχεδίου της διαδρομής γύρω από τη λίμνη.
-Πραγματοποίηση ημιδομημένων συνεντεύξεων με: ψαράδες, γεωπόνους, δημοτικούς υπαλλήλους ή μέλη ΚΕΠΕΑ.
-Καταγραφή απαντήσεων σε φύλλο συνέντευξης ή με χρήση κινητού/tablet (με συναίνεση).
-Φωτογράφηση του επαγγελματικού χώρου ή δραστηριότητας του συνεντευξιαζόμενου.
-Συζήτηση εντός ομάδας για τα πιο ενδιαφέροντα σημεία των απαντήσεων.
Επιστρέφοντας στο σχολείο, οι ομάδες συγκεντρώνουν το υλικό τους, μοιράζονται δεδομένα, μεταγράφουν συνεντεύξεις, ταξινομούν φωτογραφίες και εντοπίζουν βασικές θεματικές (π.χ. απειλές στο περιβάλλον, δυνατότητες αξιοποίησης, εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών). Είναι η φάση κατά την οποία οι πληροφορίες αρχίζουν να αποκτούν νόημα μέσα από τη συνεργατική ανάλυση.
Δραστηριότητες:
-Συγκέντρωση και ταξινόμηση φωτογραφιών, σημειώσεων και ηχογραφήσεων.
-Δημιουργία θεματικών φακέλων (ρύπανση, ανθρώπινες δραστηριότητες, φυσική ομορφιά).
-Μεταγραφή επιλεγμένων αποσπασμάτων από συνεντεύξεις.
-Σύντομος γραπτός ή προφορικός αναστοχασμός: “Τι με εντυπωσίασε περισσότερο;”.
-Συλλογική δημιουργία ενός “σύννεφου λέξεων” με έννοιες που αποτυπώθηκαν.
Οργάνωση Συγκέντρωσης και Τεκμηρίωσης Στοιχείων:
-Επεξεργασία των συγκεντρωμένων δεδομένων: καταγραφή και ομαδοποίηση πληροφοριών, σχολιασμός φωτογραφιών, στατιστική απεικόνιση ρύπανσης κ.ά.
-Καθορισμός του είδους της τελικής δράσης (π.χ. δημιουργία έντυπου οδηγού, εικαστικής έκθεσης, καμπάνιας ενημέρωσης, παρεμβατικής δράσης στην κοινότητα).
-Οργάνωση και τεκμηρίωση των επιλογών με χρήση φύλλου καταγραφής:
Τι θα παρουσιάσουμε;
Σε ποιο κοινό απευθυνόμαστε;
Ποιο είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα;
-Κατάρτιση χρονοδιαγράμματος υλοποίησης:
Πότε θα γίνουν οι δράσεις;
Τι απαιτείται (μέσα, υλικά, άδειες);
Ποιοι συμμετέχουν και με ποιον ρόλο;
Δημιουργία διαδραστικού φωτογραφικού χάρτη
Με τη χρήση εργαλείων όπως Google Maps, Canva ή Genially, οι μαθητές/τριες δημιουργούν έναν ψηφιακό χάρτη με τα σημεία ενδιαφέροντος της λίμνης. Τοποθετούν φωτογραφίες, αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις και σύντομες περιγραφές με σκοπό την οπτικοποίηση και την παρουσίαση της δράσης σε διαδραστική μορφή.
Δραστηριότητες:
-Χρήση Google Maps, Genially ή Canva για την προσθήκη σημείων ενδιαφέροντος στον χάρτη.
-Εισαγωγή φωτογραφιών, λεζαντών και σύντομων περιγραφών.
-Αντιστοίχιση σημείων στον χάρτη με δεδομένα από τις συνεντεύξεις ή παρατηρήσεις.
-Καλλιτεχνική επιμέλεια του ψηφιακού χάρτη (χρώματα, πλαίσια, τίτλοι).
-Συζήτηση για το πώς η ψηφιακή αφήγηση βοηθά στη διάχυση ενός περιβαλλοντικού μηνύματος.
Διοργάνωση έκθεσης φωτογραφίας ή κατασκευών σχετικών με τις λίμνες στον χώρο του σχολείου:
-Τοποθέτηση υλικών στον εκθεσιακό χώρο του σχολείου (π.χ. διάδρομοι, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων).
-Παρουσίαση της δράσης σε προσκεκλημένους: γονείς, μέλη της τοπικής κοινότητας, άλλους μαθητές ή συνεργαζόμενους φορείς.
-Ενημέρωση/ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του σχολείου ή του φορέα (με την έγκριση της Διεύθυνσης).
-Παρουσίαση της εργασίας μέσω τηλεδιάσκεψης ή ανταλλαγή με άλλα σχολεία που εργάστηκαν σε παρόμοια θεματική.
-Συζήτηση στην ολομέλεια με ερωτήσεις όπως:
Πώς σχετίζεται η εμπειρία μας με τη ζωή στην κοινότητά μας;
Ποιο πρόβλημα εντοπίσαμε και τι μπορούμε να κάνουμε για αυτό;
Πώς θα συνεχίσουμε τη δράση μας ή θα την επεκτείνουμε;
-Καταιγισμός ιδεών: για μελλοντικές ενέργειες (π.χ. οικοτουριστικός χάρτης, συνεργασία με άλλο σχολείο, τακτική παρακολούθηση των λιμνών κ.λπ.).
-Δημιουργία “Πίνακα Επόμενων Βημάτων”: κάθε ομάδα κολλάει μία πρόταση/ιδέα με τίτλο και μικρή περιγραφή.
-Κλείσιμο με Κύκλο Συναισθημάτων: κάθε μαθητής/τρια λέει μια λέξη που περιγράφει τη συνολική του εμπειρία από το πρόγραμμα.
