Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης Προγράμματος Δράσης

Τα ρέματα της γειτονιάς μου: Ίχνη του παρελθόντος, προκλήσεις του μέλλοντος

Περιφέρεια και Διεύθυνση

Αττικής

  • Γ΄ Αθήνας

Λέξεις που προσδιορίζουν το πρόγραμμα

Σύντομη περιγραφή

Η δράση έχει ως στόχο τη διερεύνηση των «εξαφανισμένων» ρεμάτων στη Δυτική Αθήνα και την ανάδειξη της σημασίας τους για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την πρόληψη πλημμυρών. Οι μαθητές/τριες αξιοποιούν ιστορικές πηγές και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Μέσα από την ιστορική αναδρομή στα χαμένα ρέματα των περιοχών Περιστέρι, Αιγάλεω, Χαϊδάρι, Ίλιον, Καματερό, Πετρούπολη και Άγιοι Ανάργυροι, οι μαθητές/τριες αναδεικνύουν τη σημασία τους για την πρόληψη πλημμυρών και την περιβαλλοντική διαχείριση. Επιπλέον πληροφορίες και σχετικό υλικό μπορούν να αναζητηθούν από τον/την εκπαιδευτικό στο ιστότοπο του ΚΕ.ΠΕ.Α Αργυρούπολης.

Επιμέλεια Πρότασης Δράσης Τοπικής Γεωγραφίας από τη ΔΔΕ Γ΄ Αθήνας: Δρ. Γεώργιος Μπαμπασίδης  και  Δρ. Χ.Δ. Φανίδης. Σύμβουλοι Εκπαίδευσης Φυσικών Επιστημών Γ΄ Αθήνας.

Πρόγραμμα Σπουδών

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Γεωλογίας- Γεωγραφίας (ΦΕΚ 304/Β΄/13-03-20032)

Διασύνδεση με το αναλυτικό πρόγραμμα 2023, Γεωλογία/Γεωγραφία Β’ Γυμνασίου (ΦΕΚ 1859/24-3-2023)

Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (ΦΕΚ 6048/Β΄/1-11-2024).

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/τριες αναμένεται να :

εντοπίζουν τα ρέματα σε έναν χάρτη και να αναγνωρίζουν την λειτουργία των ρεμάτων ως φυσικών αγωγών απορροής των όμβριων υδάτων,

εξηγούν τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν ένα ρέμα ως βιότοπο,

αναδεικνύουν τις διαστάσεις της γεωλογικής και γεωγραφικής σημασίας των ρεμάτων της Δυτικής Αθήνας,

αναλύουν τα αίτια εξαφάνισης ή υποβάθμισης των ρεμάτων,

ερμηνεύουν την επίδραση της ανθρώπινης δραστηριότητας στο φυσικό υδάτινο περιβάλλον,

εξηγούν τη συμβολή των ρεμάτων στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και στην επίδραση στο μικροκλίμα,

συλλέγουν και να οργανώνουν δεδομένα από ιστορικές πηγές, και διαδικτυακό υλικό, να συλλέγουν απόψεις και βιώματα συγγενών τους και κατοίκων της περιοχής σχετικά με τα ρέματα, να αναλύουν γεωγραφικά δεδομένα και δεδομένα χαρτογράφησης,

συγκρίνουν την απεικόνιση του χάρτη με το πραγματικό τοπίο,

προτείνουν μέτρα για την πρόληψη φυσικών καταστροφών, ιδίως πλημμυρών,

συνθέσουν ιστορικές πληροφορίες και περιβαλλοντικά δεδομένα για να δημιουργήσουν χάρτες ή παρουσιάσεις,

εκπονήσουν ομαδική εργασία με διακριτούς ρόλους και συνεργατική μεθοδολογία,

σχεδιάζουν δράσεις ευαισθητοποίησης για το κοινό (π.χ. αφίσες, παρουσιάσεις, βίντεο),

προτείνουν λύσεις ή παρεμβάσεις για την ανάδειξη ή αποκατάσταση ρεμάτων στην περιοχή τους,

 

Πεδίο Υλοποίησης

Η αυλή ή άλλοι χώροι του σχολείου, Προορισμοί γύρω από το σχολείο (σε απόσταση περπατήματος), Ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου 

Φάσεις Υλοποίησης

Καταγραφή υπαρχόντων και εξαφανισμένων ρεμάτων. Συλλογική διαβούλευση με ερωτήσεις σχετικά με την ιστορική ύπαρξη και σημασία των ρεμάτων στις συγκεκριμένες περιοχές της Δυτικής Αθήνας όπως:

Τι λέμε ρέμα;

Ξέρετε αν υπήρχαν παλιά ρέματα στην περιοχή που μένετε; Πού ακριβώς;

Σας έχουν πει οι γονείς ή οι παππούδες σας ιστορίες για ρέματα που υπήρχαν;

Θυμάστε ή έχετε ακούσει αν οι άνθρωποι πήγαιναν εκεί για περίπατο, παιχνίδι ή για να πάρουν νερό;

Υπάρχει κάποιο μέρος στη γειτονιά σας που μοιάζει με παλιό ρέμα ή είναι πιο χαμηλό από τα άλλα;

Έχετε προσέξει σημεία που γεμίζουν νερά όταν βρέχει πολύ;

Υπάρχουν δρόμοι ή περιοχές που το όνομά τους θυμίζει ρέμα (π.χ. Ρέμα, Γεφυράκι, Πλατάνια);

Νομίζετε ότι η εξαφάνιση των ρεμάτων έχει επηρεάσει τη ζωή στη γειτονιά; Πώς;

Έχετε δει ή ακούσει για πλημμύρες στην περιοχή σας;

Πιστεύετε ότι θα ήταν καλό να φανεί ξανά κάποιο παλιό ρέμα και να γίνει χώρος για περίπατο ή πράσινο;

Πώς μπορούμε εμείς οι μαθητές/τριες να βοηθήσουμε για να προστατέψουμε τέτοια μέρη στη γειτονιά;

Έρευνα για τα ρέματα της Δυτικής Αθήνας μέσα από βιωματική προσέγγιση. Οι μαθητές/τριες συλλέγουν πληροφορίες από οικογενειακές αφηγήσεις και τοπικές πηγές, παρατηρούν τη γειτονιά τους, εντοπίζουν παλιά ρέματα σε χάρτες και καταγράφουν μεταβολές στο τοπίο. Ομαδική εργασία με χρήση ερωτηματολογίων, ψηφιακών εργαλείων (Google Earth), οπτική τεκμηρίωση και παρουσίαση των αποτελεσμάτων στην τάξη. Ανάλυση των διαφορών ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν των περιοχών σε σχέση με την ύπαρξη των ρεμάτων και την επίδρασή τους στην καθημερινότητα των κατοίκων. Αποτύπωση προβλημάτων που πιθανόν ακόμη υπάρχουν σε σχέση με τα ρέματα.

Διαχωρισμός ομάδων και ανάθεση ρόλων (ερευνητές/τριες ιστορικού υλικού, φωτογράφοι, χαρτογράφοι). Συλλογή και ανάλυση ιστορικών πηγών και γεωγραφικών δεδομένων για τα ρέματα που υπήρχαν δυτικά του ποταμού Κηφισού, ανάλογα με τη γειτονιά της σχολικής μονάδας. Διαδικτυακή αναζήτηση σύγχρονων διαδικτυακών μελετών – πηγών για τα συγκεκριμένα ρέματα. Εκμάθηση χρήσης εργαλείων όπως Google Earth/Maps ή Copernicus Browser. Προγραμματισμός επαφών με τοπικούς φορείς για συλλογή πληροφοριών (π.χ. δήμοι, τοπικές βιβλιοθήκες, πολιτιστικοί σύλλογοι).

Προτάσεις αξιοποίησης για τα εναπομείναντα ανοιχτά τμήματα των ρεμάτων. Παρουσίαση των αποτελεσμάτων από κάθε ομάδα στην τάξη με συνοπτική περιγραφή των κύριων μεταβολών που εντόπισαν ώστε να καταλήξουν σε συνολική αναπαράσταση του τοπίου.

Δημιουργία ψηφιακής παρουσίασης με τα αποτελέσματα της έρευνας. Παρουσίαση των αποτελεσμάτων στη σχολική κοινότητα. Ανάρτηση αποτελεσμάτων στην ιστοσελίδα του σχολείου. Δημιουργία αφίσας – πόστερ που θα αναρτηθεί στην γειτονιά για ενημέρωση των κατοίκων.

Ομαδική συζήτηση και αναστοχασμός των μαθητών/τριών σχετικά με την εμπειρία και τις γνώσεις που απέκτησαν.

Ενδεικτικές ερωτήσεις αναστοχασμού:

Πώς άλλαξε η αντίληψή σας για τη σημασία των ρεμάτων;

Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο από την ιστορική και γεωγραφική εξέλιξη της περιοχής;

Καταγραφή συναισθημάτων και προτάσεων για μελλοντικές δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.